Η Πολιτική Άμυνα ανακοίνωσε ότι σήμερα θα στείλει διαδοχικά δοκιμαστικές ειδοποιήσεις σε κινητά τηλέφωνα μέσω του εθνικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης CY-Alert.
Η εν λόγω ενέργεια αποτελεί μέρος της μεσογειακής άσκησης NEAMWave26, που σχετίζεται με το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης τσουνάμι της UNESCO.
Η δοκιμή έχει σκοπό να επιβεβαιώσει τη διαδικασία αποστολής προειδοποιήσεων προς τους πολίτες σε περιπτώσεις κινδύνου από τσουνάμι.
Με αφορμή αυτή την άσκηση, το OmegaLive εξέτασε την πιθανότητα κινδύνου από τσουνάμι στην Κύπρο, καθώς και τις ιστορικές περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί στο παρελθόν.
Ο κίνδυνος τσουνάμι στην Κύπρο
Σύμφωνα με το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, η Κύπρος έχει πληγεί από καταστροφικά τσουνάμι στην ιστορία της, αφήνοντας πίσω απώλειες ζωών και ζημιές σε παραλιακές πόλεις και λιμάνια, όπως αναφέρουν ιστορικές μαρτυρίες που διασώθηκαν.
Τα τσουνάμι προκαλούν επίσης γεωλογικά αποτυπώματα. Κατά την προσέγγισή τους στις ακτές, μεταφέρουν υλικά από τον θαλάσσιο πυθμένα, που εναποτίθενται στη ξηρά και αποτελούν γεωλογικές αποδείξεις των φαινομένων.
Το βάθος της θάλασσας γύρω από την Κύπρο φτάνει τα 3 χιλιόμετρα, με αποτέλεσμα οι ταχύτητες των τσουνάμι να κυμαίνονται περί τα 500-600 km/h στην ανοικτή θάλασσα, σε αντίθεση με τον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου οι ταχύτητες μπορεί να είναι μέχρι και διπλάσιες.
Ωστόσο, οι μικρές αποστάσεις μεταξύ των Κυπριακών ακτών και των πηγών πρόκλησης τσουνάμι περιορίζουν το χρόνο προειδοποίησης σε μερικά δευτερόλεπτα έως ενάμιση ώρα για τις πιο απομακρυσμένες πηγές. Αντίθετα, σε άλλες περιοχές του κόσμου, το χρονικό περιθώριο μπορεί να φθάνει τις πολλές ώρες.
Ο χάρτης που ακολουθεί απεικονίζει τις τσουναμογενείς ζώνες της ανατολικής Μεσογείου, κατηγοριοποιημένες ανάλογα με την ένταση που μπορεί να προκαλέσουν. Οι ζώνες που επηρεάζουν την Κύπρο κατατάσσονται σε μέτρια ένταση, ενώ εκείνες στο Ελληνικό Σεισμικό Τόξο σε υψηλή.
Πηγές κινδύνου τσουνάμι στην Κύπρο
- Τοπικοί, ισχυροί, υποθαλάσσιοι και επιφανειακοί σεισμοί στο κεντρικό τμήμα του Κυπριακού Τόξου (π.χ., σεισμοί του 1222 και του 1953).
- Υποθαλάσσιες κατολισθήσεις στην ακτή Λεβαντίνης, που προκαλούνται από ισχυρούς σεισμούς στο ρήγμα της Νεκράς Θάλασσας (π.χ., σεισμός του 1202).
- Περιφερειακοί, ισχυροί, υποθαλάσσιοι και επιφανειακοί σεισμοί στο Ελληνικό Τόξο (π.χ., σεισμοί του 1303 και του 365).
Σημαντικά ιστορικά γεγονότα τσουνάμι
Τσουνάμι του 1222
Στις 11 Μαΐου 1222, ένας ισχυρός υποθαλάσσιος σεισμός στο Κυπριακό Τόξο (7,0-7,5 βαθμών στη κλίμακα Ρίχτερ) δημιούργησε ένα από τα πιο καταστροφικά τσουνάμι στην ιστορία της Κύπρου, επιφέροντας σοβαρές απώλειες και καταστροφές σε Πάφο και Λεμεσό. Το λιμάνι της Πάφου αποξηράνθηκε και η πόλη «κατακλύστηκε» από τη θάλασσα.
Ο Ogerius Panis και ο Marchisius Scriba (1294) περιγράφουν: «…στην Κύπρο η θάλασσα ανυψώθηκε από τη δόνηση και όρμησε στη στεριά. Τεράστιες μάζες νερού κατέκλυσαν τη στεριά, κατεδαφίζοντας κτίρια και γεμίζοντας χωριά με ψάρια…»
Προσομοίωση ερευνητών (Yolsal et al., 2007) έδειξε ότι η Πάφος επλήγη σε 20 δευτερόλεπτα, η Λεμεσός σε 4 λεπτά, η Αμμόχωστος σε 25 λεπτά και οι υπόλοιπες ακτές σε μία ώρα.
Τσουνάμι του 1202
Στις 20 Μαΐου 1202, πολύ ισχυρός χερσαίος σεισμός στο Ρήγμα της Νεκράς Θάλασσας, 8,0 βαθμών στη κλίμακα Richter, προκάλεσε υποθαλάσσια κατολίσθηση που δημιούργησε ένα καταστροφικό τσουνάμι στην ανατολική Μεσόγειο.
Άραβες ιστορικοί περιγράφουν: «Η θάλασσα μεταξύ Κύπρου και Λεβαντίνης χωρίστηκε, κύματα ψηλά σαν βουνά σχηματίστηκαν, ρίχνοντας πλοία στη ξηρά…»
Η προσομοίωση έδειξε ότι η ακτή Λεβαντίνης επλήγη σε 30 λεπτά, η ανατολική Κύπρος σε 20 λεπτά, η δυτική σε 40 και η βόρεια εντός μίας ώρας.
Τσουνάμι του 1303
Στις 8 Αυγούστου 1303, υποθαλάσσιος σεισμός 8,0 βαθμών στο ανατολικό τμήμα του Ελληνικού Τόξου προκάλεσε ένα καταστροφικό τσουνάμι. Ασφαλώς οι ζημιές ήταν εκτενείς στην Κρήτη και την Αίγυπτο.
Η προσομοίωση έδειξε ότι η Κύπρος επλήγη σε 70 λεπτά, ενώ η ανατολική Μεσόγειος σε 90 λεπτά.
Τσουνάμι του 365 μ.Χ.
Στις 21 Ιουλίου 365 μ.Χ., ένας πιθανώς ο ισχυρότερος σεισμός της Μεσογείου, 8,5 βαθμών, προκάλεσε καταστροφικό τσουνάμι που έπληξε την ανατολική Μεσόγειο με θάνατο 50.000 ατόμων μόνο στην Αλεξάνδρεια.
Ρωμαίος ιστορικός ανέφερε: «…Η θάλασσα αποσύρθηκε, τεράστιες ποσότητες νερού σκοτώνοντας ανθρώπους…»
Πρόσφατα τσουνάμι
Σημειώνεται ότι πρόσφατοι σεισμοί στην Κύπρο προκάλεσαν μη καταστροφικά τσουνάμι:
- Το 1941, σεισμός στην Αμμόχωστο (6,5 βαθμών) προκάλεσε μικρό τσουνάμι, που παρατηρήθηκε στο Ισραήλ.
- Το 1953, σεισμός στην Πάφο (6,5 βαθμών) προκάλεσε μικρό τσουνάμι στις ανατολικές ακτές της Πάφου.
Γεωμορφολογικές ενδείξεις τσουνάμι
Στη νοτιοδυτική ακτή της Κύπρου, υπάρχουν αποθέσεις ογκολίθων που υποδηλώνουν ισχυρές ωστικές δυνάμεις όπως τσουνάμι. Τα στοιχεία ποικίλλουν από Κορμακίτη έως Αγία Νάπα.
Πόσο κινδυνεύει η Κύπρος από τσουνάμι;
Ερευνητές υπολογίζουν ότι ένα πολύ ισχυρό τσουνάμι αναμένεται κάθε 375 χρόνια, ενώ ένα ισχυρό κάθε 120 χρόνια. Ωστόσο, η έλλειψη ιστορικών στοιχείων σημαίνει ότι δεν αποκτούν πλήρη εικόνα του κινδύνου.
Μπορώ να προβλέψω το τσουνάμι;
Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης τονίζει τη σημασία της αναγνώρισης προειδοποιητικών σημάτων από τη φύση, καθώς το σύστημα προειδοποίησης μπορεί να μην προλάβει να ειδοποιήσει έγκαιρα.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στο Κέντρο Προειδοποίησης για Τσουνάμι στο Βορειοανατολικό Ατλαντικό και τη Μεσόγειο.
Πληροφορίες από το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης.
