Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου, 2026
ΑρχικήEΙΔΗΣΕΙΣΟ ρόλος του ΟΗΕ στο μεταναστευτικό και πώς επηρεάζεται η Κύπρος

Ο ρόλος του ΟΗΕ στο μεταναστευτικό και πώς επηρεάζεται η Κύπρος

Του Νίκου Αντωνιάδη – Νέα Υόρκη

Το μεταναστευτικό αποτελεί μία από τις κορυφαίες παγκόσμιες προκλήσεις, με έντονες πιέσεις τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη. Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος του ΟΗΕ είναι συντονιστικός, ανθρωπιστικός και συμβουλευτικός, καθώς δεν διαθέτει εκτελεστική εξουσία για να επιβάλει νόμους ή να ελέγξει τα σύνορα, τα οποία παραμένουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών.

Η δράση του ΟΗΕ ασκείται κυρίως μέσω δύο εξειδικευμένων οργανισμών: της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (ΔΟΜ/IOM). Σε πολιτικό επίπεδο, τα δύο Παγκόσμια Σύμφωνα του 2018 (για τη Μετανάστευση και για τους Πρόσφυγες) επιδιώκουν τον επιμερισμό των βαρών και τη διαμόρφωση ασφαλών οδών, χωρίς ωστόσο να είναι νομικά δεσμευτικά. Στο επιχειρησιακό πεδίο, η UNHCR διαχειρίζεται καταυλισμούς κοντά σε εμπόλεμες ζώνες ώστε οι εκτοπισμένοι πληθυσμοί να παραμένουν πλησίον των χωρών τους, ενώ ο ΔΟΜ υλοποιεί προγράμματα επιστροφής και ένταξης. Παράλληλα, ο ΟΗΕ επιτηρεί την εφαρμογή της Σύμβασης της Γενεύης του 1951, παρεμβαίνοντας συχνά με συστάσεις όταν εθνικά μέτρα αποτροπής εγείρουν ζητήματα διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται από την απουσία κυρωτικών μηχανισμών, τα γεωπολιτικά αδιέξοδα στο Συμβούλιο Ασφαλείας και τη χρόνια υποχρηματοδότηση, η οποία μειώνει τις παροχές στους καταυλισμούς και εντείνει τις μεταναστευτικές ροές προς τη Δύση.

Για την Κύπρο, τα θεσμικά αυτά όρια του ΟΗΕ δημιουργούν ιδιαίτερες προκλήσεις, καθιστώντας τη χώρα ένα από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μεγαλύτερη αναλογική επιβάρυνση:

  • Πράσινη Γραμμή και UNFICYP: Επειδή η Πράσινη Γραμμή αποτελεί γραμμή κατάπαυσης του πυρός και όχι διεθνές σύνορο για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ (UNFICYP) δεν εκτελεί καθήκοντα φύλαξης των συνόρων. Ως αποτέλεσμα, παραμένει ανοιχτή μια δίοδος διέλευσης μέσω των κατεχομένων, ενώ σε περιπτώσεις εγκλωβισμού μεταναστών στη Νεκρή Ζώνη, ο ΟΗΕ καλεί τη Λευκωσία να παραλάβει και να εξετάσει τις αιτήσεις ασύλου.
  • Υποχρηματοδότηση και γεωγραφική εγγύτητα: Οι περικοπές κονδυλίων στα προγράμματα του ΟΗΕ στον Λίβανο και τη Συρία επιδεινώνουν τις συνθήκες διαβίωσης στους εκεί καταυλισμούς, ωθώντας ανθρώπους προς την Κύπρο λόγω της μικρής απόστασης, χωρίς να υφίσταται μηχανισμός υποχρεωτικής μετεγκατάστασης από πλευράς ΟΗΕ.
  • Θεσμικές τριβές και συνεργασία: Η UNHCR έχει κατά καιρούς εκφράσει επιφυλάξεις για αυστηρά μέτρα της κυπριακής πολιτικής, όπως η αναστολή εξέτασης αιτήσεων Σύρων που είχε εφαρμοστεί το 2024. Αντιθέτως, η στενή συνεργασία με τον ΔΟΜ (Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης) έχει αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα στις εθελούσιες επιστροφές, όπου η Κύπρος κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις της ΕΕ αναλογικά με τον πληθυσμό της, έχοντας περιορίσει δραστικά τις νέες παράτυπες αφίξεις.

Ενώ η UNHCR και ο ΔΟΜ προσφέρουν σημαντική τεχνική υποστήριξη στις δομές υποδοχής της Κύπρου, το κύριο βάρος της χρηματοδότησης και της έμπρακτης αλληλεγγύης μεταφέρεται αναγκαστικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Photo: Pixabay Free Download

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Advertisment -

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΣΧΟΛΙΑ

Translate »