Οι επιχειρήσεις στην Κύπρο κατατάσσονται τελευταίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τη λήψη μέτρων για την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με την Έρευνα Επενδύσεων του Ομίλου ΕΤΕπ για το 2026. Η ίδια μελέτη δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες διατηρούν σταθερές τις επενδύσεις τους και προσαρμόζονται στις γεωπολιτικές και εμπορικές προκλήσεις.
Σύμφωνα με την έρευνα, μόνο το 76% των κυπριακών επιχειρήσεων έχει υιοθετήσει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών, ενώ ο μέσος όρος στην ΕΕ ανέρχεται στο 92%. Αυτό καθιστά την Κύπρο το κράτος με το χαμηλότερο ποσοστό ανάμεσα στα 27 μέλη της Ένωσης. Όσον αφορά την ενεργειακή μετάβαση, το 53% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στρέφεται πλέον σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (σε σύγκριση με 37% το 2022 και 24% στις ΗΠΑ), ενώ το 67% επενδύει στην ενεργειακή απόδοση, σημειώνοντας αύξηση 10 ποσοστιαίων μονάδων από το 57% του προηγούμενου έτους. Επιπλέον, το 49% των επιχειρήσεων επενδύει σε νέους τομείς και τεχνολογίες με λιγότερους ρύπους, από 32% πέρυσι.
Η έρευνα, η οποία αφορά περίπου 12.000 επιχειρήσεις της ΕΕ και διεξήχθη από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2026, αποκάλυψε ότι το 85% των επιχειρήσεων επένδυσε τον τελευταίο χρόνο, ίδιο ποσοστό με τα προηγούμενα έτη. Οκτώ ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες εταιρείες αναμένουν αύξηση των επενδύσεών τους.
Η οικονομική ασφάλεια ανησυχεί ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις. Το 55% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων αναφέρει ότι πλήττεται από κινδύνους όπως εμπορικοί περιορισμοί και στρατηγικές εξαρτήσεις, και το 64% έχει ήδη προβεί σε προσαρμογές, κυρίως αλλάζοντας τεχνολογικές επιλογές (41%) ή συνεργάτες και προμηθευτές (περίπου το ένα τρίτο). Στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, το 82% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έχει επενδύσει σε μέτρα προστασίας, ενώ το 8% έχει αντιμετωπίσει σοβαρό περιστατικό. Στην Κύπρο, το ποσοστό επένδυσης σε προστασία φτάνει το 85%.
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις φαίνεται να αντέχουν καλύτερα στις εμπορικές εντάσεις σε σύγκριση με τις αμερικανικές. Το 51% των επιχειρήσεων της ΕΕ ανησυχεί για πιθανές αλλαγές σε δασμούς και τελωνειακά καθεστώτα, έναντι 81% στις ΗΠΑ. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες διαφοροποιούν τους προμηθευτές τους, ενώ το 33% των αμερικανικών εισαγωγέων μειώνει το μερίδιο των εισαγόμενων προϊόντων, σε σύγκριση με μόλις 6% στην ΕΕ. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις φαίνεται να ανησυχούν περισσότερο από τις αμερικανικές για τις νέες ρυθμιστικές απαιτήσεις και πρότυπα.
Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, το 67% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων την έχει ήδη ενσωματώσει, ποσοστό ίσο με αυτό των ΗΠΑ. Στην Κύπρο, το καταγεγραμμένο ποσοστό φτάνει το 65%, με 14% των επιχειρήσεων να σχεδιάζουν την υιοθέτησή της, ενώ το 15% δεν προγραμματίζει τη χρήση της. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις τη χρησιμοποιούν κυρίως για εσωτερικές διαδικασίες, αν και λιγότερο σε μάρκετινγκ και πωλήσεις (34% έναντι 50%) και στην ανάπτυξη προϊόντων (17% έναντι 23%).
Σύμφωνα με αναλυτές, μεγάλο μέρος της υποδομής και των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και του επιχειρηματικού κεφαλαίου, συγκεντρώνεται στις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ευρύτερη υιοθέτηση της ΤΝ από τις ευρωπαϊκές εταιρείες.
Η ΕΤΕπ επισημαίνει ότι το χάσμα στην Ευρώπη εντοπίζεται κυρίως στη διάχυση της καινοτομίας, καθώς περίπου το 10% των επιχειρήσεων και στις δύο περιοχές επενδύει σημαντικά σε καινοτομία αιχμής. Ωστόσο, μόνο το 20% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων επενδύει ουσιαστικά σε καινοτομίες που είναι νέες για αυτές, σε αντίθεση με το 44% των ΗΠΑ.
Η ανάπτυξη στον τομέα άμυνας και ασφάλειας είναι εντυπωσιακή, με το 78% των επιχειρήσεων να διατηρεί ή να αυξάνει τις επενδύσεις του, σημειώνοντας αύξηση από 73% πέρυσι, και το 19% να εισάγει καινοτόμα προϊόντα στην αγορά, σε σύγκριση με μόλις 10% του συνόλου.
Αναφορικά με την ενιαία αγορά, το 65% των εξαγωγέων αντιμετωπίζει διαφορετικές απαιτήσεις για τα προϊόντα τους ή διαφοροποιημένους κανόνες προστασίας καταναλωτών μεταξύ των κρατών μελών.
Ο φόρτος συμμόρφωσης πέφτει κυρίως στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς το 22% αυτών αφιερώνει πάνω από το 10% του προσωπικού τους για το σκοπό αυτό, σε σύγκριση με μόλις 4% των μεγάλων εταιρειών. Παράλληλα, η χρηματοδότηση δεν φαίνεται να είναι το κυριότερο εμπόδιο: το ποσοστό των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση μειώθηκε στο 5,3% από 6,1%, ενώ η πλειονότητα των επενδύσεων καλύπτεται εσωτερικά. Η αβεβαιότητα και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού παραμένουν τα μεγαλύτερα εμπόδια για τις επενδύσεις.
