Την πολιτική και θεσμική κρίση που ξέσπασε στην Πολωνία με αφορμή τους δικαστές του Συναγματικού Δικαστηρίου επιχειρεί να εξαλείψει ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι συγκαλώντας επείγουσες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή των κομμμάτων της πλειοψηφίας και της αντιπολίτευσης.
«Εξαιτίας της απειλής για την εσωτερική ασφάλεια της Δημοκρατίας της Πολωνίας, συγκαλώ σήμερα επείγουσες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή αντιπροσώπων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων», δήλωσε ο Κάρολ Ναβρότσκι σε ανακοίνωση την οποία ανέγνωσε μπροστά στο Συνταγματικό Δικαστήριο ο προσωπάρχης του, ο Πάβελ Σερφερνάκερ.
Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται η πολυετής κόντρα ανάμεσα στον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ και τον πρόεδρο Ναβρότσκι που χρονολογείται από το 2015.
Το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο, για το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούσε πως είναι υπερβολικά εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία, ήταν στο κέντρο ενός μπρα-ντε-φερ ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τους εθνικιστές του PiS (Δίκαιο και Δικαιοσύνη) στη διάκρεια των κυβερνητικών θητειών τους (2015-2023).
Μετά το 2015, η κυβέρνηση του PiS έχει διορίσει σ’ αυτό δικαστές με φανερή πολιτική στράτευση, τους οποίους δεν αναγνωρίζουν ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο νυν επικεφαλής της κυβέρνησης, ο κεντροδεξιός Ντόναλντ Τουσκ.
Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Τουσκ, πρώην επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υποσχέθηκε να διευθετήσει την κρίση – χωρίς επιτυχία μέχρι τώρα, αφού οι διορισμοί στο Συνταγματικό Δικαστήριο, στους οποίους προχώρησαν η κυβέρνησή του και η Δίαιτα, η κάτω βουλή του πολωνικού κοινοβουλίου, δεν επικυρώθηκαν από τον αρχηγό του κράτους, ο οποίος εμποδίζει τη διαδικασία.
Η εκλογή του Κάρολ Ναβρότσκι το 2025 στην προεδρία
Η επιστροφή του Κάρολ Ναβρότσκι στα πολιτικά πράγματα το 2025 σήμαινε ότι ο πρόεδρος και η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση Τουσκ είχαν πλέον διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις.
Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε γύρω από τη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχαν εκλεγεί από το κοινοβούλιο.
Η κυβερνητική πλειοψηφία υποστήριξε ότι οι δικαστές έπρεπε να αναλάβουν τα καθήκοντά τους, ενώ η υφιστάμενη ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν τους επέτρεπε να συμμετέχουν κανονικά στις εργασίες του.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η δικαστής Άννα Κορβίν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αντιπροέδρου, Μπαρτολομέι Σοχάνσκι, για διάστημα ενός μήνα.
Η απόφαση συνδέθηκε με την καταγγελία ότι η ηγεσία του Δικαστηρίου εμπόδιζε τη συμμετοχή των νέων δικαστών στις εργασίες του.
Η υφιστάμενη ηγεσία απέρριψε την απόφαση, αμφισβητώντας τη νομιμότητά της και υποστηρίζοντας ότι ο Σβιεντσκόφσκι εξακολουθεί να ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του.
Τι έγινε την Παρασκευή
Τα γεγονότα επιταχύνθηκαν αιφνιδίως την Παρασκευή (30/10): ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας αναπτύχθηκαν στο χώρο του δικαστηρίου για να εμποδίσουν την πρόσβαση σ’ αυτό, ο υπουργός Δικαιοσύνης -ο οποίος είναι επίσης γενικός εισαγγελέας- ζήτησε την άρση της ασυλίας του προέδρου του, ο οποίος έχει διοριστεί από το PiS, και μια δικαστής, που διορίσθηκε τελευταία από την πλειοψηφία, ανακοίνωσε πως αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία του δικαστηρίου.
«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί καθήκον μας», τόνισε ο Ντόναλντ Τουσκ. «Έπειτα από δεκαετίες παρανομίας υπό το PiS, είναι μια διαδικασία δύσκολη, μερικές φορές οδυνηρή, η οποία απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».
Η ανάπτυξη των δυνάμεων της τάξης πραγματοποιήθηκε ενώ ο Ναβρότσκι βρισκόταν μέσα σε αεροπλάνο με προορισμό τη Σενεγάλη όπου επρόκειτο να παρευρεθει στην έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων Νέων. Αμέσως ματαίωσε το ταξίδι του, έκανε μεταβολή και μετέβη το βράδυ στο δικαστήριο.
Ο πρώην πυγμάχος κατάφερε με δυσκολία να μπει μέσα σ’ αυτό, αφού έσπρωξε δικαστές που επιχείρησαν να τον εμποδίσουν, σύμφωνα με τηλεοπτικές εικόνες. Αναχώρησε από εκεί αργά μέσα στη νύκτα.
