Γιατί οι πληγές στο δέρμα των γυναικών επουλώνονται ταχύτερα από εκείνες των ανδρών; Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι τα βλαστοκύτταρα του δέρματος συμπεριφέρονται διαφορετικά στα δύο φύλα, με τις ορμόνες να καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ανανεώνονται και επιδιορθώνουν τους τραυματισμένους ιστούς.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών και του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Βασίστηκε κυρίως σε πειράματα σε ποντίκια, ενώ ορισμένα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν σε ανθρώπινα δερματικά κύτταρα που καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο, αναφέρει το Earth.com.
Τα βλαστοκύτταρα στα δύο φύλα
Το ανθρώπινο δέρμα ανανεώνεται συνεχώς χάρη σε έναν μικρό πληθυσμό βλαστοκυττάρων που βρίσκεται στη βαθύτερη στιβάδα της επιδερμίδας. Τα κύτταρα αυτά διαιρούνται και παράγουν νέα κύτταρα, τα οποία σταδιακά ωριμάζουν, μετακινούνται προς την επιφάνεια και τελικά αποβάλλονται.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτή η διαδικασία δεν εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο στα δύο φύλα. Στα θηλυκά ποντίκια, τα δύο θυγατρικά κύτταρα που προκύπτουν από τη διαίρεση ενός βλαστοκυττάρου τείνουν να λειτουργούν συντονισμένα: είτε διαιρούνται ξανά μαζί είτε ωριμάζουν ταυτόχρονα. Αντίθετα, στα αρσενικά ποντίκια τα θυγατρικά κύτταρα λειτουργούν περισσότερο ανεξάρτητα.
Ο ρόλος των ορμονών
Για να παρακολουθήσουν τη διαδικασία, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ειδική τεχνική που επέτρεπε τη χρωματική σήμανση μεμονωμένων κυττάρων και των απογόνων τους. Έτσι κατέγραψαν την εξέλιξη 1.171 κυτταρικών οικογενειών σε δέκα ποντίκια, πέντε αρσενικά και πέντε θηλυκά, επί 140 ημέρες.
Οι διαφορές αποδείχθηκαν εντυπωσιακές. Στα θηλυκά ζώα, οι κυτταρικές οικογένειες ήταν κατά μέσο όρο μεγαλύτερες και παρουσίαζαν σαφή τάση συντονισμένης ανάπτυξης. Αντίθετα, στα αρσενικά, περισσότερες οικογένειες παρέμεναν μικρές.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα οιστρογόνα ενισχύουν τον συντονισμό των κυτταρικών διαιρέσεων. Όταν αφαιρέθηκαν οι ωοθήκες των θηλυκών ποντικιών, η συντονισμένη συμπεριφορά σχεδόν εξαφανίστηκε. Η χορήγηση οιστραδιόλης, μιας μορφής οιστρογόνου, αποκατέστησε τη δραστηριότητα των κυττάρων.
Αντίθετα, η τεστοστερόνη φαίνεται ότι επιταχύνει την ωρίμανση των κυττάρων και την απομάκρυνσή τους από τη στιβάδα των βλαστοκυττάρων. Τέσσερις ημέρες μετά τη διαίρεση, στο 47% των ζευγών κυττάρων των αρσενικών ποντικιών το ένα κύτταρο είχε ήδη μετακινηθεί προς τις ανώτερες στιβάδες του δέρματος. Στα θηλυκά, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 21%.
Όταν αφαιρέθηκαν οι όρχεις των αρσενικών ποντικιών, το ποσοστό μειώθηκε σημαντικά, ενώ η χορήγηση τεστοστερόνης επανέφερε την ταχύτερη μετακίνηση.
Ταχύτερη επούλωση
Η διαφορετική συμπεριφορά των βλαστοκυττάρων φαίνεται ότι επηρεάζει άμεσα την επούλωση των τραυμάτων. Οι επιστήμονες προκάλεσαν μικρές, κυκλικές πληγές διαμέτρου έξι χιλιοστών στο δέρμα 23 ποντικιών και παρακολούθησαν την αποκατάστασή τους για 12 ημέρες.
Οι πληγές των θηλυκών έκλειναν ταχύτερα. Μόλις δύο ημέρες μετά τον τραυματισμό, η ζώνη πολλαπλασιασμού των κυττάρων γύρω από την πληγή ήταν περίπου κατά ένα τρίτο πλατύτερη στα θηλυκά και περιείχε περίπου 50% περισσότερα διαιρούμενα κύτταρα.
Μέχρι σήμερα, η επίδραση των ορμονών στην επούλωση αποδιδόταν κυρίως στις αλλαγές που προκαλούν στη φλεγμονή και στους υποστηρικτικούς ιστούς. Η νέα μελέτη δείχνει ότι σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η άμεση επίδρασή τους στα ίδια τα δερματικά κύτταρα.
Πειράματα σε καλλιέργειες ανθρώπινου δέρματος έδειξαν επίσης ότι η τεστοστερόνη επιταχύνει τη μετακίνηση των νέων κυττάρων προς τις ανώτερες στιβάδες. Οι επιστήμονες προειδοποιούν, ωστόσο, ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι ίδιοι μηχανισμοί λειτουργούν στο ανθρώπινο σώμα.
