Ένας στους τέσσερις ασθενείς με κατάθλιψη ενδέχεται να ανήκει σε έναν ξεχωριστό υποτύπο της διαταραχής, ο οποίος συνδέεται με τη διαρκή απορρύθμιση του βιολογικού του ρολογιού. Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει, τουλάχιστον εν μέρει, γιατί πολλοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται στις συνήθεις θεραπείες. Πρόκειται για την «κιρκάδια» κατάθλιψη, μια μορφή που συνδέεται με μια κατάσταση διαρκούς τζετ λαγκ, η οποία επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση και τη συγκέντρωση.
Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ στην Αυστραλία, υπό την καθοδήγηση των ερευνητών ψυχιατρικής Τζέικομπ Κράους και Ίαν Χίκι, αναδεικνύοντας τον ρόλο του βιολογικού ρολογιού στην εκδήλωση της κατάθλιψης.
Οι ισχύουσες κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη ως μία ενιαία διαταραχή. Ωστόσο, ο Χίκι και οι συνεργάτες του εκτιμούν ότι, παρότι η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώνεται με παρόμοιο τρόπο στους ασθενείς, πίσω από τα συμπτώματα ενδέχεται να κρύβονται διαφορετικές βιολογικές δυσλειτουργίες. Οι περισσότερες διαθέσιμες θεραπείες για την κατάθλιψη βασίζονται στην παραδοχή ότι η διαταραχή συνδέεται με το άγχος. Αυτό, όμως, δεν ισχύει για το 30% των νέων που εμφανίζουν άτυπη κατάθλιψη.
«Εάν δεν είναι το άγχος αυτό που βρίσκεται στη βάση της διαταραχής, τότε τι είναι αυτό που την προκαλεί;», διερωτάται ο Χίκι.
«Αυτό που διερευνούμε εδώ και αρκετό καιρό είναι η νευροβιολογία των εγκεφαλικών μηχανισμών που ρυθμίζουν το κιρκάδιο σύστημα», αναφέρει.
Όταν απορρυθμίζεται το βιολογικό ρολόι
Τα κιρκάδια συστήματα του οργανισμού συγχρονίζονται με τον 24ωρο κύκλο ημέρας και νύχτας, με το φως να αποτελεί το βασικό σήμα που επηρεάζει τη λειτουργία τους. Ωστόσο, το βιολογικό ρολόι διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
«Ο συντονισμός αυτών των ρολογιών επηρεάζει τη διάθεση, τον μεταβολισμό, τη συγκέντρωση, τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης, καθώς και πολλούς άλλους βασικούς παράγοντες», εξηγεί ο ερευνητής.
«Όταν αυτός ο συντονισμός διαταράσσεται, αισθάνεστε σαν να έχετε συνεχώς τζετ λαγκ. Νιώθετε κουρασμένοι και εξαντλημένοι, παίρνετε βάρος, δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε, κοιμάστε άσχημα και η συμπεριφορά σας αλλάζει».
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε στοιχεία που δείχνουν ότι αυτός ο βασικός μηχανισμός πράγματι σχετίζεται με ένα ποσοστό των διαταραχών της διάθεσης. Τα στοιχεία προέρχονται από 11.380 συμμετέχοντες στην εν εξελίξει Αυστραλιανή Μελέτη Γενετικής της Κατάθλιψης.
Τα έξι κριτήρια που προσδιορίζουν τον νέο υποτύπο
Οι ερευνητές προσδιορίζουν τον κιρκάδιο υποτύπο της κατάθλιψης με βάση έξι κριτήρια. Πρώτον, τα συμπτώματα των ατόμων αυτών μεταβάλλονται ανάλογα με τις εποχές, εξαιτίας της αλλαγής στη διάρκεια της ημέρας. Δεύτερον, το μέσο χρονικό σημείο του ύπνου τους μετατοπίζεται σε μεταγενέστερη ώρα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.
Παράλληλα, βιώνουν και το λεγόμενο «κοινωνικό τζετ λαγκ», δηλαδή οι συνήθειες ύπνου τους δεν συμβαδίζουν με το ωράριο γύρω από το οποίο είναι συνήθως οργανωμένη η κοινωνική ζωή. Τα άτομα αυτά έχουν επίσης βραδινό χρονότυπο, δηλαδή τείνουν να είναι πιο δραστήρια τις βραδινές ώρες. Όταν έχουν τη δυνατότητα, κοιμούνται περισσότερο από τον μέσο άνθρωπο, κάτι που, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενδέχεται να οφείλεται στη διαρκή αίσθηση τζετ λαγκ που βιώνουν. Όπως είναι αναμενόμενο, αναφέρουν επίσης έντονη κόπωση το πρωί. Από τους 11.380 συμμετέχοντες της μελέτης, περίπου ένας στους τέσσερις πληρούσε τα κριτήρια αυτού του κιρκάδιου υπότυπου.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης κοινά χαρακτηριστικά με άλλους προτεινόμενους υποτύπους κατάθλιψης. Η πιο έντονη σύγκλιση παρατηρήθηκε με την άτυπη κατάθλιψη. Ωστόσο, περίπου 1.400 περιπτώσεις πληρούσαν τα κριτήρια της άτυπης κατάθλιψης, αλλά όχι εκείνα του κιρκάδιου υποτύπου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι δύο μορφές μπορεί να είναι διακριτές.
«Η κατάθλιψη δεν είναι μια ομοιόμορφη ασθένεια. Η κατανόηση των χαρακτηριστικών των διαφορετικών υποτύπων μάς επιτρέπει να εξασφαλίσουμε στους ανθρώπους πιο έγκαιρη πρόσβαση στις θεραπείες που θα είναι αποτελεσματικότερες για τους ίδιους», εξηγεί η Εμιλιάνα Τονίνι, πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
Τα συμπτώματα και οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα
Οι συμμετέχοντες με τον κιρκαδικό υποτύπο άρχισαν να εμφανίζουν κατάθλιψη νωρίτερα στη ζωή τους και ανέφεραν πιο σοβαρά κλινικά χαρακτηριστικά, όπως μανία, ψύχωση και αυτοκτονικές τάσεις. Επιπλέον, εμφάνιζαν αυξημένο γενετικό κίνδυνο για σοβαρές νευροαναπτυξιακές διαταραχές, μεταξύ των οποίων η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), καθώς και για φλεγμονώδη νοσήματα και προβλήματα καρδιαγγειακής υγείας.
Οι συγκεκριμένοι συμμετέχοντες είχαν επίσης μικρότερη πιθανότητα να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στα συνήθη αντικαταθλιπτικά φάρμακα, ενώ έτειναν να εμφανίζουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από τη λήψη τους.
«Καθώς ο συγκεκριμένος υποτύπος κατάθλιψης συνδέεται με το εσωτερικό βιολογικό ρολόι του οργανισμού, οι θεραπείες που στοχεύουν στον κιρκάδιο ρυθμό, όπως η φωτοθεραπεία και η μελατονίνη, μπορεί να είναι πολύ πιο κατάλληλες. Οι κλινικοί γιατροί θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο να τις εφαρμόζουν πολύ νωρίτερα σε άτομα που παρουσιάζουν αυτό το προφίλ», αναφέρει ο Crouse στο Scimex.
«Όσοι διαπιστώνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά δεν έχουν αποτέλεσμα στην περίπτωσή τους, είναι σημαντικό να συμβουλεύονται τον γιατρό τους, ώστε να λάβουν καθοδήγηση με βάση τις προσωπικές τους ανάγκες».
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «British Journal of Psychiatry».
Πηγή: Science Alert
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
