Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) αναμένει απαντήσεις από τον ΑΔΜΗΕ σχετικά με την επιστολή που απέστειλε στις 26 Αυγούστου 2026, περιλαμβάνοντας διευκρινιστικά ερωτήματα για την εξαγορά μετοχών της εταιρείας GSI από τη γαλλική Meridiam. Η νέα εκτίμηση αναφέρει ότι η ολοκλήρωση του έργου μετατίθεται από 1/1/2030 σε 1/1/2031.
Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ, Πόλυς Λεμονάρης, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, δήλωσε ότι οι άδειες ιδιοκτησίας και διαχείρισης του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου ανήκουν στον ΑΔΜΗΕ και ότι δεν έχει υποβληθεί αίτημα για αλλαγές στους ιδιοκτήτες ή τους φορείς υλοποίησης.
Οι Βουλευτές είχαν πολλές ερωτήσεις σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του καλωδίου. Ο κ. Λεμονάρης ανέφερε ότι, βάσει των σημερινών δεδομένων, ο έλεγχος του καλωδίου θα ανήκει στον ΑΔΜΗΕ, με την ΡΑΕΚ να έχει λόγο στους πραγματικούς δικαιούχους.
Επιπλέον, ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ επιβεβαίωσε ότι η Αρχή εξετάζει εσωτερικά τους όρους των συμβολαίων. Υπογράμμισε ότι αν η διαχειρίστρια εταιρεία του καλωδίου είναι ξένων συμφερόντων, η Κύπρος θα έχει λιγότερο έλεγχο. Στην ίδια διαδικασία, υπάρχουν πρόνοιες για περιορισμούς που σχετίζονται με εθνική ασφάλεια.
Απαντώντας σε ερώτηση της Βουλευτή του Κινήματος Άλμα, Ειρήνης Χαραλαμπίδου, ο κ. Λεμονάρης διευκρίνισε ότι η εταιρεία Meridiam έχει εξαγοράσει το 66% της ανενεργούς GSI, χωρίς να είναι γνωστό το ποσό της εξαγοράς.
Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ ενημέρωσε επίσης ότι έχει ήδη ξεκινήσει η εξέταση του φακέλου για τη σύνδεση Κύπρου – Ισραήλ και η πληρότητα αυτού θα αξιολογηθεί από κοινού με τη ρυθμιστική αρχή του Ισραήλ.
Αναφορικά με το τμήμα του έργου για τη διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, η ΡΑΕΚ έχει εγκρίνει οικονομικά κίνητρα, συμπεριλαμβανομένης εγγυημένης τιμής απόδοσης για το διαχειριστή, η οποία ορίζεται στο 8,3% για 7 χρόνια και στο 4,6% για 17 χρόνια. Επιπλέον, σημείωσε ότι δεν έχει δώσει κίνητρο για διατίμηση προς τον ΑΔΜΗΕ κατά τη διάρκεια της κατασκευής.
280 χιλιόμετρα καλωδίου τοποθετήθηκαν, εκκρεμούν θαλάσσιες μελέτες
Σχετικά με την πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ο κ. Λεμονάρης ανέφερε ότι τοποθετήθηκαν 280 χιλιόμετρα καλωδίου στη θάλασσα από τα 900 χιλιόμετρα, ενώ έχουν ολοκληρωθεί και 232 χιλιόμετρα καλωδίου που δεν έχουν ποντιστεί. Εκκρεμεί το 40% των θαλάσσιων μελετών, αναμένοντας ολοκλήρωση σε περίπου έξι μήνες.
Η ΡΑΕΚ έχει εγκρίνει δαπάνες ύψους €571 εκατομμυρίων για το έργο, και το κόστος των θαλάσσιων ερευνών περιλαμβάνεται σε αυτή την έγκριση.
Άγνωστο πώς θα διαμορφωθεί το κόστος, φαίνεται ανεπαρκές το €1,9 δισ.
Ο κ. Λεμονάρης δήλωσε ότι το τελικό κόστος του έργου δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια, σημειώνοντας ότι η ηλεκτρική διασύνδεση άλλων χωρών υποδεικνύει ότι το ποσό των €1,9 δισεκατομμυρίων δεν είναι αρκετό. Επίσης, η ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών μπορεί να φαίνεται αναγκαία, ανάλογα με τυχόν αναγκαίες εκτροπές στην πορεία του καλωδίου.
Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ παρουσίασε τις οικονομικές πτυχές του έργου, εξηγώντας ότι από το κόστος των €1,9 δισεκατομμυρίων θα αφαιρεθεί η χορηγία από την ΕΕ ύψους €657 εκατομμυρίων, ενώ το 37% που αναλογεί στην Ελλάδα ανέρχεται σε €440 εκατομμύρια.
Η Κύπρος θα αναλάβει €749 εκατομμύρια, που αντιστοιχούν στο 6%, και τα συμβαλλόμενα μέλη θα μοιράζονται εξίσου τις λειτουργικές δαπάνες, που ανέρχονται σε €2 εκατομμύρια ετησίως μέχρι την ολοκλήρωση του έργου.
Ο κ. Λεμονάρης διευκρίνισε ότι σε περίπτωση τερματισμού του έργου λόγω υπαιτιότητας του φορέα υλοποίησης, θα απαιτηθούν εκτιμήσεις ζημιών για αποζημίωση. Έκανε γνωστό ότι η ΡΑΕΚ έχει συμφωνήσει σε ετήσια καταβολή €25 εκατομμυρίων από το 2025 έως το 2029.
Αξιοσημείωτο είναι ότι για το 2025 υπεβλήθη αίτημα για δαπάνες ύψους €302 εκατομμυρίων, με την ΡΑΕΚ να εγκρίνει €82 εκατομμύρια. Σημειώθηκε ότι εάν το υπόλοιπο ποσό δικαιολογηθεί, θα εξεταστεί η καταβολή του.
Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ επανέλαβε ότι η αρχική ολοκλήρωση του έργου έχει μετατεθεί από 1/1/2030 σε 1/1/2031.
Απαντώντας σε ερωτήσεις Βουλευτών για το κόστος, ο κ. Λεμονάρης εξήγησε ότι δεν είναι βέβαιη η αύξηση της χορηγίας από την ΕΕ, ενώ τόνισε ότι τα €657 εκατομμύρια είναι η μεγαλύτερη χορηγία για ηλεκτρική διασύνδεση.
Ο κ. Λεμονάρης σημείωσε ότι, εάν προκύψουν προβλήματα στην πορεία, η αλλαγή του 63%-37% απαιτεί σοβαρή τεκμηρίωση, και κατέστησε σαφές ότι δεν θα επιβαρυνθεί η Κύπρος λόγω δύσβατου πυθμένα.
Απαντώντας σε ανησυχίες του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Στέφανου Στεφάνου, ο κ. Λεμονάρης διαβεβαίωσε ότι το μοντέλο θα επιτρέπει τη διαχωρισμένη διαχείριση χονδρικής και λιανικής αγοράς, και ότι το λειτουργικό κόστος θα καλύπτεται από τους χρήστες του καλωδίου.
Μετά τη συνεδρίαση, ο κ. Στεφάνου εξέφρασε την ανησυχία του σχετικά με την ολοκλήρωση του έργου, το τελικό κόστος και τη βιωσιμότητα για τους καταναλωτές. Υπογράμμισε ότι η τελική απόφαση χρειάζεται σαφή δεδομένα και προειδοποίησε για τις οικονομικές επιπτώσεις αν το έργο δεν προχωρήσει.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, τόνισε ότι το τελικό κόστος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Επισήμανε τη στρατηγική σημασία της διασύνδεσης Κύπρου – Ελλάδας και ανέφερε ότι οι στρατηγικοί εταίροι θα πρέπει να αναλάβουν μέρος του οικονομικού κόστους.
Η Βουλευτής του κόμματος Άλμα, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, ανέφερε ότι η κατάσταση παραμένει αβέβαιη, προειδοποιώντας ότι οι Κύπριοι καταναλωτές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μη προβλέψιμα κόστος. Τόνισε την ανησυχία της σχετικά με τις αναπάντητες ερωτήσεις από τον ΑΔΜΗΕ και επεσήμανε τη συζήτηση στην ΕΕ για την οικονομική βιωσιμότητα της υποθαλάσσιας διασύνδεσης.
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, δήλωσε ότι αναμένονται αναγκαίες ακριβείς πληροφορίες πριν από οποιαδήποτε απόφαση και εισηγήθηκε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επένδυση.
