Μεγάλο τέμενος στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα στην κατεχόμενη χερσόνησο της Καρπασίας φαίνεται ότι σχεδιάζουν οι Τούρκοι. Το θέμα που είχε εξεταστεί παλαιότερα από τις κατοχικές αρχές επανέρχεται ξανά από δήθεν επιστήμονες και άτομα που θεωρούν ότι στο σημείο που βρίσκεται το Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα σκοτώθηκε συνοδός του “Προφήτη” Μωάμεθ, τον οποίο και θέλουν να τιμήσουν με την ανέγερση του τζαμιού.
Πρόσφατα η εφημερίδα του Σενέρ Λεβέντ “Αφρίκα” επανήλθε στο θέμα, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, επιβεβαιώνοντας ότι το τζαμί παραμένει στην ατζέντα των κατοχικών αρχών.
Το θέμα επανέφερε χθες η εφημερίδα “Σημερινή” και ο δημοσιογράφος Μιχάλης Παπαδόπουλος, με συνέντευξη του προέδρου της Βυζαντινολογικής Εταιρείας (η οποία επανανέδειξε το γεγονός), Αντρέα Φούλια. Ο κ. Φούλιας δήλωσε ότι οι κατοχικές «αρχές» σχεδιάζουν την ανέγερση μεγάλου μουσουλμανικού τεμένους στον Απόστολο Αντρέα στην Καρπασία, κάτι που, αν γίνει, θα συνιστούσε πρωτοφανή καταπάτηση του ιστορικού μνημείου και μια ακραία προσβολή του θρησκευτικού αισθήματος των Ελλήνων Κυπρίων.
Σύμφωνα με την “Σημερινή” οι «αρχές» του ψευδοκράτους είχαν, αρχικά, λάβει απόφαση για την ανέγερση του τεμένους, την οποία στη συνέχεια επανεξέτασαν, χωρίς, όμως, ποτέ να την εγκαταλείψουν, καθώς συνεχίζει να παραμένει στις σκέψεις και στους σχεδιασμούς τους.
Για τις διαστάσεις αυτής της… «πρωτάκουστης» ιστορίας, ο κ. Φούλιας κάνει μια διαφωτιστική αναφορά, παραθέτοντας και την ψευδή, ιστορικά, «τεκμηρίωση» της πρόθεσης των Τούρκων: «Ο Απόστολος Ανδρέας είναι ένα τεράστιο, όσο και λεπτό θέμα. Πρόσφατα, στα κατεχόμενα ηγέρθη ζήτημα για οικοδόμηση μουσουλμανικού τεμένους στον χώρο του μοναστηριού, επειδή τάχα εκεί βρισκόταν θαμμένος ένας μουσουλμάνος Sahabe, δηλαδή συνοδός του Προφήτη Μωάμεθ, ισχυρισμός ο οποίος δεν επικυρώνεται ιστορικά.
»Οι Τ/κ, για να το δικαιολογήσουν αυτό, προβαίνουν σε παρερμηνεία μιας μεσαιωνικής πηγής, ότι στο συγκεκριμένο σημείο σκοτώθηκε ο εν λόγω συνοδός του Προφήτη Μωάμεθ, κάτι που δεν έχει καμιά σχέση με τον Απόστολο Αντρέα. Είναι σε άλλη παραθαλάσσια πλευρά της Κύπρου που αναφέρεται η εν λόγω πηγή, χωρίς να ονοματίζει πού. Οπότε, κάποιοι εντεταλμένοι, σε εισαγωγικά «επιστήμονες», από την άλλη πλευρά, έσπευσαν να πουν ότι η τοποθεσία αυτή είναι ο Απόστολος Αντρέας. Είναι ένας φόβος τον οποίον έχω και θεωρώ το θέμα εξαιρετικά επικίνδυνο.
»Αν γίνει κάτι τέτοιο, θα πρόκειται για πραγματική καταπάτηση και βιασμό του χώρου και της ιστορίας. Έχω δει φωτογραφία του σχεδίου, πρόκειται για ένα τεράστιο τέμενος με έξι μιναρέδες. Η συντήρηση, πάντως, της μονής με συνεισφορά της Εκκλησίας της Κύπρου, αλλά και του Evkaf, ελπίζουμε πως είναι μια συνειδητή θετική ενέργεια για συνεργασία και όχι μια υστερόβουλη ενέργεια των Τούρκων για μελλοντική εφαρμογή της επιθυμίας τους για ανέγερση τεμένους».
Ναοί και ιστορικά μνημεία απειλούνται με κατάρρευση
Ο κ. Φούλιας επεσήμανε ότι πάμπολλοι ναοί καθώς και άλλα ιστορικά μνημεία στα κατεχόμενα βρίσκονται σε ερειπιώδη κατάσταση, ενώ, άλλα, είτε αποσαθρώνονται σταδιακά είτε απειλούνται με ολοσχερή κατάρρευση, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα ανακοπής της πορείας προς την καταστροφή. Το ίδιο συμβαίνει και με πάμπολλα συλημένα και κατεστραμμένα νεκροταφεία (εικόνα, βεβαίως, που παρατηρείται ενίοτε και στις ελεύθερες περιοχές με μουσουλμανικά νεκροταφεία).
Μεταξύ των μνημείων που βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση είναι ο ναός των Αγίων Σεργίου και Βάκχου στη Νέτα της Καρπασίας, ο Άγιος Γεώργιος του Φαράγγου, η Αγία Παρασκευή και ο Άγιος Παντελεήμονας στην Αμμόχωστο/Βαρώσια, ο Άγιος Γεώργιος ο Ρηγάτης, ο Άγιος Βασίλειος στο Καράκουμι, ο ναός της Παναγίας στο παλαιό κοιμητήριο της Μόρφου, η Παναγία η Μελανδρίνα στην Κερύνεια, ενώ ουδεμία πληροφόρηση υπάρχει για τα μοναστήρια, τα οποία έχουν μετατραπεί σε στρατώνες, όπως ο Άγιος Χρυσόστομος και η Παναγία η Αφέντρικα στον Κουτσοβέντη και ο Άγιος Σπυρίδωνας στην Τρεμετουσιά.
Μιλώντας, ειδικότερα, για τις εκκλησίες και τα μνημεία της περιοχής Αμμοχώστου, ο κ. Φούλιας επισήμανε ότι η ιστορική εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, του 16ου αι., βρίσκεται, πλέον, σε ερειπιώδη κατάσταση και αποτελεί, ίσως, τον πλέον κατεστραμμένο ναό, από στατική άποψη, της περιοχής της Αμμοχώστου. «Είναι μία από τις παλαιότερες εκκλησίες της Αμμοχώστου, του 16ου αιώνα, και μαζί με τη Χρυσοσπηλιώτισσα αποτελούν τα αρχαιότερα μνημεία των Βαρωσίων».
Ένα άλλο μνημείο, πάλι στο Βαρώσι, μεγάλης πολιτισμικής σπουδαιότητας, το οποίο επίσης βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση, είναι ο Άγιος Γεώργιος του Φαράγγου, του 12ου αι. «Ήδη, ένα κομμάτι του, στην ανατολική πλευρά, έχει πέσει (καμάρα οροφής), ως επίσης ένα άλλο κομμάτι στη δυτική πλευρά κατέρρευσε», εξηγεί ο Πρόεδρος της Βυζαντινολογικής Εταιρείας, προσθέτοντας: «Είναι ένα μνημείο πολύ σημαντικό, το οποίο κινδυνεύει άμεσα… Συγκρίνοντας φωτογραφίες του 2013, 2015, 2016 και 2017, τις οποίες βγάλαμε στο πλαίσιο της καταγραφής των μνημείων, διαπιστώνουμε ότι οι καταστροφές είναι πολύ μεγάλες και συνεχίζονται».
Υπό αυτές τις συνθήκες, υπογραμμίζει, «εάν δεν υπάρξει σύντομα λύση», ο μοναδικός τρόπος διάσωσης των μνημείων μας, στο μέτρο που μπορεί να διασωθούν, είναι η αύξηση των κονδυλίων της δικοινοτικής επιτροπής. «Θα μπορούσε να εξοικονομηθούν κάποια κονδύλια από άλλες δραστηριότητες, τα οποία να διοχετευθούν στην προσπάθεια διάσωσης των μνημείων. Χρειάζονται περισσότερα χρήματα, περισσότερη αρωγή, περισσότερος έλεγχος και φροντίδα, ενδεχομένως και περαιτέρω ενδυνάμωση των επιτροπών που ασχολούνται με αυτά τα θέματα. Βασικότατο, επίσης, είναι η αλλαγή του μοντέλου με το οποίο λειτουργεί η Επιτροπή, αφού στόχος πρέπει να είναι να διορθωθούν και να αποκατασταθούν όλα τα αρχαία μνημεία μας, είτε ελληνικά/χριστιανικά είτε μουσουλμανικά, εξολοκλήρου».
