Η αρχή “πληρώνω όσο πετώ” τίθεται σε εφαρμογή

Ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Νίκος Κουγιάλης ανακοίνωσε ότι η Κυβέρνηση ετοιμάζει νομοσχέδιο για την εφαρμογή της αρχής “πληρώνω όσο πετώ” «Pay as you Throw” στη διαχείριση των οικιακών αποβλήτων, τονίζοντας την ανάγκη αύξησης της ανακύκλωσης.
Μιλώντας σε εκδήλωση της Βουλής, στην οποία παρέστη και ο Πρόεδρος του νομοθετικού σώματος Γιαννάκης Ομήρου κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα έρευνας, που διεξήχθη στο πλαίσιο του προγράμματος “Life – Rethink”, ο κ. Κουγιάλης είπε ότι η μελέτη για την εφαρμογή του αρχής «Pay as you Throw” άρχισε προ διετίας.
Η έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος “Rethink”, υπό τον τίτλο “πόσα ξέρεις για το RRR (Reduce, Reuse, Recycle) κατέδειξε ότι ενώ οι Κύπριοι έχουν την ψηλότερη ευαισθησία μεταξύ των πολιτών των κρατών μελών της ΕΕ, υστερούν στην πράξη. Η ίδια έρευνα κατέδειξε επιπλέον ότι η αντίληψη που έχουν οι Κύπριοι για τη διαχείριση των οικιακών αποβλήτων περιορίζεται στην ανακύκλωση και αρνούνται να υπεισέλθουν στη λογική της μείωσης της κατανάλωσης.
Ο Πρόεδρος της Βουλής διαβεβαίωσε τους εμπλεκόμενους φορείς και κυρίως τους εταίρους του Προγράμματος ότι η Βουλή, κυρίως η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος και οι υπόλοιπες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές, θα παρακολουθούν τις εξελίξεις γύρω από το θέμα αυτό και θα συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων του στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων τους.
Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Rethink, ο κ. Ομήρου είπε πως αποτελεί μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τη Μείωση, Επαναχρησιμοποίηση και Ανακύκλωση των απορριμμάτων, που υλοποιείται από μια ομάδα φορέων με επικεφαλής το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου και συμμετέχοντες στην Green Dot Κύπρου, την Fost Plus Βελγίου, το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.
Επισημαίνοντας ότι το κυριότερο κίνητρο για την ανάπτυξη του προγράμματος Rethink, το οποίο συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Life + Environment Policy and Governance» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι η μείωση και διαχείριση στις δραματικά μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων που παράγει ο μέσος Κύπριος πολίτης, πρόσθεσε ότι το έργο έχει διάρκεια ζωής 34 μήνες και βρίσκεται στα πρώτα στάδια υλοποίησής του και γι’ αυτό είναι σημαντική η ενημέρωση και συνεργασία όλων για υλοποίηση του φιλόδοξου αυτού στόχου.
Περαιτέρω ο Πρόεδρος της Βουλής είπε πως το πρόγραμμα φιλοδοξεί να συμβάλει στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην προώθηση της ορθής εφαρμογής της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα απόβλητα στα κράτη – μέλη.
Η εκστρατεία Rethink, συνέχισε, στοχεύει στην καταγραφή της υπάρχουσας γνώσης και του επιπέδου ευαισθητοποίησης στην Κύπρο σχετικά με τη σημασία του τριπτύχου Μείωσης – Επαναχρησιμοποίησης – Ανακύκλωσης στη διαχείριση των αποβλήτων, στην ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικής επικοινωνίας για τη Μείωση – Επαναχρησιμοποίηση – Ανακύκλωση, ώστε να υποστηρίξει την εφαρμογή της Οδηγίας – Πλαίσιο για τα απόβλητα και το Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων της Κύπρου.
Είπε ότι στοχεύει επίσης στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων επικοινωνιακών εργαλείων που θα επιτρέπουν τη μεταφορά της γνώσης του τριπτύχου Μείωση – Επαναχρησιμοποίηση – Ανακύκλωση στο ευρύ κοινό και σε συγκεκριμένες ομάδες και στην παρακολούθηση των επιπτώσεων του έργου στους αποδέκτες και στο περιβάλλον.
Σε ό,τι αφορά την έρευνα, ανέφερε πως πρόκειται για την πρώτη μεγάλη έρευνα που γίνεται στον τόπο για το συγκεκριμένο πολύ σημαντικό για την ποιότητα της ζωής θέμα, το οποίο έχει και εξόχως οικονομικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις.
Καταλήγοντας είπε πως η λύση στο πρόβλημα φαίνεται να είναι ότι πρέπει να σκεφτούμε δυο φορές πριν να αποφασίσουμε να αχρηστεύουμε κάτι.
Ο Project Manager του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Rethink Κυριάκος Πιερίδης, που συντόνισε την παρουσίαση και τη συζήτηση που ακολούθησε, διατύπωσε τη θέση ότι η παρουσίαση της έρευνας στη Βουλή περιέχει το δικό της συμβολισμό.
Παρατήρησε ότι η Κύπρος είναι πίσω στον περιορισμό και την ορθολογιστική διαχείριση των αποβλήτων, αναφέροντας ότι η παρουσίαση σηματοδοτεί την έναρξη μιας προσπάθειας, προκειμένου να αλλάξουν πράγματα.
Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΡΙΚ Άντης Τρυφωνίδης ανέφερε πως το ΡΙΚ εστιάζει στα κεντρικά ζητήματα ενημέρωσης. Προσθέτοντας ότι η Κύπρος είναι ανάμεσα στους ουραγούς στην ΕΕ στην παραγωγή και απόρριψη σκουπιδιών, ανέφερε ότι η έρευνα κατέδειξε πως από τα τρία R, οι Κύπριοι ξέρουμε μόνο την ανακύκλωση.
Είπε ακόμα πως πρέπει να ληφθούν μέτρα σε επίπεδο κεντρικού κράτους και επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Αναφερόμενος στα στοιχεία που συγκέντρωσε η έρευνα, ο κ. Τρυφωνίδης παρατήρησε ότι εντυπωσιάζει η απόσταση θεωρίας- πράξης.
“Όταν οι Κύπριοι καλούνται να κάνουν αυτό που τους αναλογεί υστερούν, γεγονός που δεικνύει έλλειψη παιδείας,” συνέχισε προσθέτοντας ότι ο Κύπριος σε όλα για τα οποία φωνάζει εννοεί τους άλλους, όχι τον εαυτό του και αναζητεί κάποιον να του φορτώσει την ευθύνη.
Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος Αδάμος Αδάμου ανέφερε ότι
το πρόγραμμα είναι σημαντικό στην επίτευξη των στόχων που θέτει η ΕΕ και που είναι
μέχρι το 2020 να επαναχρησιμοποιείται το 50% των υλικών από χαρτί, γυαλί και μέταλλο.
Παρατήρησε ότι 2013 στην Κύπρο παρήχθησαν 624 κιλά απορριμμάτων ανά άτομο ενώ ο μέσος όρος στην Ευρώπη ήταν 481 κιλά. Πρόσθεσε πως η Κύπρος βρισκόταν στις ψηλότερες θέσεις στην ταφή αποβλήτων και τη χαμηλότερη στην ανακύκλωση και σημείωσε ότι αποτελεί
αδήριτη ανάγκη να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς.
Ο κ. Αδάμου δήλωσε την ετοιμότητα της Επιτροπής Περιβάλλοντος να παρακολουθεί την εξέλιξη του προγράμματος και να συμβάλλει στο μέτρο των αρμοδιοτήτων της στο μέγιστο αποτέλεσμα.
Ο Γενικός Διευθυντής της Green Dot Κύπρου, Κυριάκος Παρπούνας, ανέφερε ότι η Κύπρος έδωσε βαρύτητα στην ανακύκλωση, αφήνοντας εκτός πλάνων τη μείωση και επαναχρησιμοποίηση.
Αφού ανέφερε ότι το το 2007 η Κύπρος ήταν η τελευταία χώρα στην Ευρώπη στην ανακύκλωση, πρόσθεσε ότι από τότε μέχρι το 2013 ξεπεράσαμε 6 με 7 χώρες.
Είπε επίσης ότι 300.000 τόνοι συσκευασίας έχουν ανακυκλωθεί, διευκρινίζοντας ότι με την ανακύκλωση αποτράπηκε η ταφή και οι συνακόλουθες εκπομπές αερίων.
Περαιτέρω επεσήμανε ότι η ανακύκλωση είναι μορφή θεραπείας, και λέγοντας πως η πρόληψη προηγείται της θεραπείας. Είπε ακόμα ότι με την ανακύκλωση καθυσηχάστηκε η ενοχική σκέψη με τη σκέψη ότι αφού ανακυκλώνω μπορώ να καταναλώνω.
Περαιτέρω είπε πως η δυσκολότερη ομάδα στη συμμετοχή στη ορθολογιστική διαχείριση των αποβλήτων είναι οι οικογένειες με μικρά παιδιά και ανέφερε ότι στόχοι του προγράμματος είναι οι νέοι και τα νεαρά ζευγάρια, οι δημοσιογράφοι και εκπαιδευτικοί που επιδρούν ως πολλαπλασιαστές του προγράμματος.
Είπε ακόμα πως η έρευνα κατέδειξε ότι οι Κύπριοι δηλώνουν την ψηλότερη ευαισθησία στην προστασία του περιβάλλοντος σε όλη την Ευρώπη, με τη δράση όμως να είναι κάτω από μέσο όρο της ΕΕ.
Διατύπωσε επίσης τη θέση ότι χρειάζονται κίνητρα με οικονομικά και νομοθετικά εργαλεία, πέρα από την ενημέρωση, αναφέροντας ότι πρέπει να ακριβύνουν οι χωματερές για να επιβιώσουν οι άλλες μορφές διαχείρισης.
Ο αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής της CYMAR που διενήργησε την έρευνα, Χρίστος Μαραγκός
είπε ότι η έρευνα ήταν ποιοτική και ποσοτικό και συνιστά το μεγαλύτερο ερευνητικό έργο που έγινε στην Κύπρο για τη διαχείριση των απορριμάτων.
Ανέφερε ότι σε αυτήν καταγράφονται οι αντιλήψεις των Κυριών για εξασφάλιση καλύτερου μέλλοντος για τις επόμενες γενιές αλλά οι αντιλήψεις εξαντλούνται όταν αρχίζει η πράξη.
Πρόσθεσε ότι η έρευνα δείχνει ότι υπάρχει αντίσταση να αποδεχτούν ότι η μείωση συναρτάται με τη μείωση της κατανάλωσης, δεν σκέφτονται τη μείωση στην πηγή και δηλώνουν ότι λόγω της κρίσης αγοράζουν λιγότερο.
Στην ποσοτική έρευνα ανέφερε συμμετείχαν 700 Κύπριοι 18 μέχρι 54 ετών και διαφάνηκε ότι
τα πιο ηλικιωμένα άτομα τοποθετούνται υπέρ της υποχρεωτικής ανακύκλωσης σε σχέση με τα νεαρότερα ζευγάρια που πιστεύουν ότι η ανακύκλωση να παραμείνει στην ελεύθερη βούληση με πρόσθετη ενημέρωση και διευκολύνσεις.
Τα ποσοστά, συνέχισε, δείχνουν ότι 4 στους 10 Κύπριου θέλουν να μείνει το ζήτημα ως έχει ενώ περισσότεροι από τους μισούν δέχονται να πληρώνουν όσο πετούν.
Ο κ. Μαραγκός ανέφερε πως θα ακολουθήσουν άλλες 5 έρευνες.
Ο Υπουργός Γεωργίας ανέφερε ότι σχεδιάζονται ο τομές στη διαχείριση των αποβλήτων και ότι η πολιτική της διαχείρισης θα επισκιάσει κάθε άλλη πολιτική του Υπουργείου του.
Διευκρινίζοντας ότι η διαχείριση και η ανακύκλωση για το Υπουργείο Γεωργίας δεν αποτελούν πρόβλημα, αλλά πρόκληση, είπε πως πρέπει να κλείσουν οι δύο μεγάλες χωματερές και σημείωσε ότι για να πετύχουμε τους στόχους πρέπει να αυξήσουμε τις ποσότητες και όχι τα ποσοστά ανακύκλωσης. Η Κύπρος, ανέφερε, πρέπει να ανακυκλώνει 120.000 τόνους το χρόνο.
“Πρέπει να γίνουν πολλά, χρειάζονται κίνητρα και νομοθεσίες, εάν οι πολίτες δεν πιστέψουν δεν θα πετύχουμε” συνέχισε και ανέφερε ότι πρέπει να επενδύσουμε στην εκπαίδευση για να καλλιεργήσουμε την κουλτούρα.
Ο κ. Κουγιάλης ανέφερε ότι θα πάμε σε σύστημα πληρώνω όσο πετώ και διευκρίνισε ότι υπάρχουν τρόποι για δίκαιη εφαρμογή. Είπε ακόμα πως ο τομέας μπορεί να δημιουργήσει πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πράσινες θέσεις εργασίας και περιφερειακή ανάπτυξη και καταλήγοντας είπε ότι ξεκινά συντεταγμένα η συλλογική προσπάθεια να κερδίσουμε τις προκλήσεις.
Η Επίτροπος Περιβάλλοντος Ιωάννα Παναγιώτου είπε πως η έρευνα ξεκαθάρισε τις γκρίζες ζώνες. Πρόσθεσε πως ξεκαθαρίζει ότι υπάρχει ελλιπής αντίληψη για τη διαχείριση του περιβάλλοντος, αναφέροντας πως όταν κατανοηθεί ότι η διαχείριση των αποβλήτων είναι κυκλική εξίσωση και ότι θα σημαίνει εξοικονόμηση στην ίδια την τσέπη του, ο Κύπριος θα μπορέσει να κατανοήσει τα αποτελέσματα.
Η Επίτροπος είπε ότι απαιτείται ομαδική εργασία που να οδηγήσει σε ενσυνείδητη εφαρμογή των 3R και κατέληξε ότι απαιτούνται τα ορθά επικοινωνιακά εργαλεία για να σταλούν τα σωστά μηνύματα
Η Αραβέλλα Ζαχαρίου από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο είπε ότι το κέντρο βάρους πέφτει στην εκπαίδευση, καθώς πρέπει να δημιουργηθεί κουλτούρα. Διατυπώνοντας τη θέση ότι δεν φτάνουν τα σωστά μηνύματα στη βάση της κοινωνίας, είπε πως πρέπει να αποκτήσουμε την ικανότητα να εκπαιδεύσουμε την κοινωνία.
Η κ. Ζαχαρίου ανέφερε ακόμα ότι αντί να μιλούμε για εναλλακτική σκέψη, πηγαίναμε κατευθείαν στην ανακύκλωση και κατέληξε αναφέροντας ότι η εκπαίδευση προϋποθέτει μακροχρόνιους στόχους και μακροχρόνιους σχεδιασμούς.
Ο Αναπληρωτής Διευθυντής/Αρχισυντάκτης του ΚΥΠΕ Γιώργος Πενηνταέξ αναφέρθηκε στο ρόλο του Πρακτορείου σε ό,τι αφορά την ενημέρωση και στη σημασία που πρέπει να αποδίδεται στη γνώση που διαθέτουν αυτοί που εκφράζουν γνώμη.
Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών είπε ότι η στρατηγική του Υπουργείου στη διαχείριση των αποβλήτων περιλαμβάνει όλα τα R. Πρόσθεσε ότι δίνουμε έμφαση στην πρόληψη, τη χωριστή διαλογή και αξιοποίηση αποβλήτων και ανέφερε ότι ετοιμάστηκαν νομοθεσίες και έγιναν διευθετήσεις για στελέχωση.
Με την ολοκλήρωση της συζήτησης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος ανέφερε ότι η έρευνα παρουσιάζει το απαύγασμα της κυπριακής νοοτροπίας και δήλωσε ότι σε έξι μήνες η Επιτροπή θα ενημερωθεί εκ νέου για το πρόγραμμα.