Iωάννης Ιωαννίδης: Ο Ελληνισμός σήμερα βιώνει μια συστηματική γενοκτονία των αρίστων | iKypros - Οικοσελίδα

Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

Οικοσελίδα » A_Newsletter » 

Iωάννης Ιωαννίδης: Ο Ελληνισμός σήμερα βιώνει μια συστηματική γενοκτονία των αρίστων

Συνέντευξη με τον κορυφαίο σε παγκόσμιο επίπεδο επιστήμονα και ερευνητή

Συνέντευξη στον Κωστή Διογένους

Ο Ιωάννης Π. Α. Ιωαννίδης είναι ένας από τους κορυφαίους επιστήμονες στον κόσμο. Αποδεδειγμένα. Η φήμη του δεν κτίστηκε με φιλοφρονητικές αναφορές μεταξύ συναδέλφων, ούτε με την απονομή «τοπικών παρδαλών βραβείων» ούτε από τη συμμετοχή του σε κάποιο πολιτικό κόμμα ή από θέσεις πολιτικής ισχύος . Η φήμη του στην παγκόσμια πανεπιστημιακή κοινότητα προήλθε από το ερευνητικό του έργο, τη βιβλιογραφία του και τις αναφορές άλλων επιστημόνων στο έργο του. Διακρίνεται όμως και για μια άλλη δραστηριότητά του. Τη μαχητικότητα και την κριτική του σκέψη. Με άρθρα του παρεμβαίνει κατά καιρούς στην ελλαδική επικαιρότητα, κινούμενος τις περισσότερες φορές ενάντια σε πολιτικά ρεύματα, υψώνοντας τη φωνή της λογικής και των επιχειρημάτων. Η ίδια μαχητικότητα διακρίνει και την επιστημονική του δράση. Με συγγράμματα και τεκμηριώσεις που έχουν ανατρέψει νοοτροπίες και αποτελέσματα ερευνών, κατατάσσεται στην πρωτοπορία των μάχιμων της επιστήμης σε παγκόσμιο επίπεδο. Το 2007 τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό βραβείο αριστείας και το 2007 το περιοδικό Τhe Atlantic τον χαρακτήρισε ως τον πλέον τολμηρό επιστήμονα-διανοητή. Σήμερα είναι διευθυντής του Κέντρου Ερευνών Πρόληψης Ασθενειών (Prevention Research Center) στο πανεπιστήμιο Stanford στο οποίο είναι ταυτόχρονα καθηγητής Παθολογίας, Έρευνας και Πολιτικής Υγείας  και Στατιστικής. Στο Stanford ίδρυσε το 2014 το μοναδικό παγκόσμια εργαστήριο METRICS  με στόχο τη βελτίωση των ερευνητικών μεθόδων και πρακτικών ώστε τα ερευνητικά αποτελέσματα να είναι πιο αξιόπιστα και να μειωθούν τα σφάλματα και οι μεροληψίες. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μας μιλά για τον «γάμο» επιστήμης και πολιτικής, για τη σημερινή πολιτική κατάσταση σε Ελλάδα και Κύπρο, το ρόλο της επιστήμης και των επιστημόνων στο σύγχρονο κόσμο και τα δικά του ερευνητικά επιτεύγματα.

Ο καθηγητής Ιωαννίδης θα βρίσκεται στην Κύπρο στις 3 Αυγούστου 2017 για μια παρουσίαση του τελευταίου του βιβλίου «Tractatus για την έκτη φήμη» στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.

 

«Όποια αισιοδοξία έχω για το μέλλον της Κύπρου, την αποδίδω στο γεγονός ότι διαθέτει ανθρώπους που αγαπούνε τον τόπο τους, με υψηλή μόρφωση και παιδεία.»

 

-Πώς κρίνετε τη σημερινή πολιτική σκηνή της Ελλάδας αλλά και της Κύπρου, αν έχετε εικόνα του τι συμβαίνει στο νησί;

-Η πολιτική σκηνή της Ελλάδας είναι αποτελματωμένη, ένας θρίαμβος διακομματικού παραλογισμού. Η Κύπρος διατηρεί ίσως ακόμα κάποια περισσότερα ψήγματα σοβαρού διαλόγου. Χαρισματικοί ηγέτες δεν υπάρχουν πουθενά. Η κάπως καλύτερη κατάσταση της Κύπρου μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους. Ίσως όταν έχεις φτάσει στο χείλος της ανυπαρξίας και έχεις δει τη χώρα σου να διχοτομείται, και βλέπεις τα σύνορα της διχοτόμησης μπροστά στα μάτια σου κάθε μέρα, αυτό αποτελεί ένα κίνητρο σοβαρότητας. Δυστυχώς η Ελλάδα ενώ έχει φτάσει στο χείλος της ανυπαρξίας (αν δεν το έχει περάσει κιόλας) και ενώ έχει διχοτομηθεί πολλαπλά, με χάσματα οριζοντίως, καθέτως και διαγωνίως, τα σύνορα των διχοτομήσεων και των βαράθρων που έχουν προκύψει δεν είναι φυσικά ορατά με το μάτι, με αποτέλεσμα οι πολιτικοί της (όλων των κομμάτων) να συνεχίζουν να βελτιώνουν τις επιδόσεις τους σε μικροπρέπεια και ασυνεννοησία, δηλαδή business as usual.

 

-Σας έχει απασχολήσει καθόλου το Κυπριακό πρόβλημα; γνωρίζετε την κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο, είστε αισιόδοξος για το μέλλον;

-Παρακολουθώ από κοντά τι συμβαίνει, έχω πολλούς και καλούς φίλους στην Κύπρο και αγαπώ αυτό το πανέμορφο νησί και τους ανθρώπους του. Όποια αισιοδοξία έχω για το μέλλον της Κύπρου, την αποδίδω στο γεγονός ότι διαθέτει ανθρώπους που αγαπούνε τον τόπο τους, με υψηλή μόρφωση και παιδεία, και με αποφασιστικότητα να πάνε μπροστά και να ξεπεράσουν τα εμπόδια. Οι διεθνείς εξελίξεις όμως δεν είναι οι καλύτερες και πολύ φοβάμαι ότι τα χρόνια λιμνάζοντα προβλήματα της Κύπρου δε θα λυθούν πλέον εύκολα.

 

«Δε χάνω τις ελπίδες μου. Κάθε καινούργια μέρα προσφέρει και μια νέα πρόκληση. Κάθε μέρα, κάθε ένας από εμάς έχει μια καινούργια ευκαιρία να αρνηθεί τη μετριότητα, να σκεφτεί, να πράξει, να κοινωνήσει, να αλλάξει τον κόσμο. Ως πότε θα πηγαίνουν χαμένες αναρίθμητες ευκαιρίες; »  

 

-Βλέπετε να εξέρχεται σύντομα η Ελλάδα από τα δύσκολα που περνά τα τελευταία χρόνια;

-Φοβάμαι πως όχι, αλλά θα χαρώ πολύ να κάνω λάθος. Το πιθανότερο σενάριο είναι μια αργή πλέον φθορά ή έστω στασιμότητα. Η στασιμότητα, ή κατ’ ευφημισμό σταθερότητα, ισοδυναμεί με σημαντική οπισθοχώρηση, όταν ο υπόλοιπος κόσμος προοδεύει με γρήγορους ρυθμούς. Το χειρότερο είναι ότι υπάρχει πλέον μια ευρεία παραδοχή και αποδοχή της παρακμής. Η πλέον ευτελής παρακμή καταπίνεται ως αναπόφευκτη. Όπως και να’χει, δε χάνω τις ελπίδες μου. Κάθε καινούργια μέρα προσφέρει και μια νέα πρόκληση. Κάθε μέρα, κάθε ένας από εμάς έχει μια καινούργια ευκαιρία να αρνηθεί τη μετριότητα, να σκεφτεί, να πράξει, να κοινωνήσει, να αλλάξει τον κόσμο. Ως πότε θα πηγαίνουν χαμένες αναρίθμητες ευκαιρίες;

 

-Πώς βλέπετε τη συμμετοχή καθηγητών πανεπιστημίων στην πολιτική και στη συμμετοχή τους σε κόμματα; Είναι θεωρείτε επιβεβλημένη και γίνεται συνήθως για τους σωστούς, αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη, λόγους;

-Οι περισσότεροι καθηγητές πανεπιστημίου που ασχολήθηκαν με την πολιτική και τα κόμματα στην Ελλάδα ήταν κατ’ εξοχήν πλήρως αποτυχημένοι σαν καθηγητές, με λίγες εξαιρέσεις. Όπως δείχνω αντικειμενικά και στο τελευταίο μου βιβλίο, το «Tractatus για την Έκτη Φήμη», σχεδόν όλοι είχαν μηδαμινό ερευνητικό έργο. Επιπλέον ήταν μέτριοι ή κακοί σαν δάσκαλοι, και είτε είχαν μηδαμινή διοικητική εμπειρία ή είχαν διοικητική εμπειρία εμπλουτισμένη από κομματική πανεπιστημιακή διαφθορά. Το γεγονός ότι κάποιοι από αυτούς έχουν τιμηθεί με τοπικά παρδαλά βραβεία και θέσεις ισχύος (π.χ. πρυτάνεων κλπ) δείχνει απλώς πόση σαπίλα μπορεί να παρεισφρύσει σε αυτές τις τιμές και θέσεις στον ελλαδικό χώρο. Όλοι αυτοί οι ψευτο-επιστήμονες βουλευτές και υπουργοί, την ακαδημαϊκή αποτυχία τους την μεταδώσανε και στην πολιτική σκηνή και στην κοινωνία. Κάποιοι πουλάνε και best seller βιβλία με τις selfies των αποτυχιών τους και υπερηφανεύονται κιόλας για αυτές. Θεωρώ πως σοβαροί καθηγητές πανεπιστημίου πρέπει δημόσια να συνεισφέρουν τεκμηριωμένη πληροφορία και γνώση για θέματα που αφορούν την κοινωνία. Δεν είναι απαραίτητο να γίνονται οι ίδιοι πολιτικοί για να το κάνουν αυτό. Θα πρέπει να διαθέτουν όμως ένα βήμα για να μπορούν να κοινωνήσουν αυτήν την πληροφορία και γνώση.

 

«Πιστεύω σε μια κοινωνία όπου όλοι οι πολίτες είναι καλά πληροφορημένοι, γνώστες, πολίτες-επιστήμονες, όχι σε μια κοινωνία ενός δικτάτορα ή μια χούντας μιας χούφτας ανθρώπων με ή χωρίς διδακτορικά και καθηγητικούς τίτλους»

 

-Πώς πιστεύετε ότι αξιολογούνται οι καθηγητές που επιλέγονται από τα κόμματα για να ενταχθούν στα ψηφοδέλτιά τους; Είχα δει παλαιότερα ένα άρθρο σας για το θέμα αυτό σε ελλαδικά ΜΜΕ.

-Με τα ίδια κριτήρια που αξιολογούνται και μη καθηγητές για να προτιμηθούν για ένταξη σε ψηφοδέλτια: κυρίως αποδεδειγμένη μετριότητα, φανατική κομματική ταυτότητα, έντονα επιφανειακή τηλεοπτική εικόνα, ικανότητα στις ψεύτικες εντυπώσεις, σαθρότητα χαρακτήρα.

 

-Μια κοινωνία που θα κυβερνούσαν επιστήμονες θα ήταν άραγε πιο ανθρωποκεντρική, πιο ευτυχισμένη, δημοκρατική και ίσως παραγωγική;

-Μια τέτοια κοινωνία ακούγεται ολιγαρχική. Δεν είναι ανάγκη οι επιστήμονες οι ίδιοι να κυβερνούν. Απλώς όποιος ασκεί εκτελεστική εξουσία πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί στον μέγιστο βαθμό την επιστημονική πληροφορία και γνώση. Αν φυσικά δε διαθέτει αρετή, σύνεση, και διάθεση προσφοράς στους συνανθρώπους, η επιστημονική επάρκεια από μόνη της δεν πρόκειται να τον κάνει καλό κυβερνήτη. Πιστεύω σε μια κοινωνία όπου όλοι οι πολίτες είναι καλά πληροφορημένοι, γνώστες, πολίτες-επιστήμονες, όχι σε μια κοινωνία ενός δικτάτορα ή μια χούντας μιας χούφτας ανθρώπων με ή χωρίς διδακτορικά και καθηγητικούς τίτλους.

 

-Υπήρξε ανάλογο στην παγκόσμια ιστορία;

-Ηγέτες στην ιστορία υπήρχαν όλων των ειδών, μορφωμένοι και αμόρφωτοι, καταρτισμένοι και ακατάρτιστοι, ενάρετοι και φαύλοι, ικανοί και ανίκανοι. Η επιστημονική πληροφορία και γνώση όμως σήμερα είναι ισχυρότερη από ποτέ. Όποιος μπορέσει να την εκμεταλλευτεί και χειριστεί προς ώφελος των πολιτών του, θα έχει τεράστιο πλεονέκτημα. Το ένστικτο και η καλή πρόθεση πλέον δεν επαρκούν. Αν και ακόμα και αυτά συνήθως λείπουν από τους περισσότερους σημερινούς ηγέτες.

 

-Θα λέγατε ότι είναι επιτυχημένος ο γάμος της επιστήμης με την πολιτική ή για να ακριβολογούμε των επιστημόνων με την πολιτική; Υπάρχουν κάποια μετρήσιμα κριτήρια στο θέμα αυτό;

-Όπως είπα και πριν, στην πολιτική έχουν τυπικά εμπλακεί οι χειρότεροι των επιστημόνων, όπως έχουν εμπλακεί οι χειρότεροι και από όλους τους άλλους χώρους επαγγελμάτων και κοινωνικής δράσης. Απλώς στην επιστήμη έχουμε κάποια αντικειμενικά κριτήρια που μπορούμε να μετρήσουμε (π.χ. την διεθνή απήχηση και αναγνώριση του έργου ενός επιστήμονα) με ακρίβεια και εγκυρότητα (και φυσικά κάποιους περιορισμούς). Τα δεδομένα που παραθέτω στο «Tractatus για την Έκτη Φήμη» δείχνουν ότι οι καλύτεροι επιστήμονες μαζικά απέχουν από την πολιτική σκηνή, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Δεν είναι εξίσου εύκολο να μετρήσουμε με ποσοτικά κριτήρια πόσο καλός είναι ένας δικηγόρος, ένας αγρότης, ή ένας συνδικαλιστής, αλλά είναι εμφανές ότι πάλι κυρίως οι χειρότεροι έχουν συστηματικά διεισδύσει στα κόμματα και στην πολιτική σκηνή του σημερινού διακομματικού θιάσου σκιών.

 

«Χρειαζόμαστε περισσότερους καλά ενημερωμένους πολίτες και περισσότερους πολίτες που νιώθουν ευθύνη για τις πράξεις τους και τον αντίχτυπο που έχουν πάνω στους άλλους.»  

 

-Συμφωνείτε ότι οι πολιτικοί άρχοντες θα έπρεπε να φιλοσοφούν, είναι όντως αυτό η μεγάλη ελπίδα της ανθρωπότητας όπως ο Πλάτωνας φέρεται να υποστήριζε;

-Η πρώτη αναφορά στο «Τractatus για την έκτη φήμη» είναι στο πλατωνικό “Φιλοσοφία εστί μελέτη θανάτου». Ναι, οι άρχοντες πρέπει να φιλοσοφούν, δηλαδή να μελετούν συνεχώς τον θάνατο. Οι πράξεις τους μπορεί όντως να σκοτώσουν (ή να σώσουν) ανθρώπους. Επίσης οι πράξεις τους αφήνουν πίσω μια ιστορία, μια υστεροφημία (θετική ή αρνητική) μετά θάνατον. Όσο και να παραποιήσουν την αλήθεια, δεν ξέρω αν η παραποίηση μπορεί να διαρκέσει για πάντα. Όπως έχω γράψει, το μέλλον είναι απρόβλεπτο, αλλά ακόμα πιο απρόβλεπτο είναι το παρελθόν, γιατί όταν η αλήθεια αποκαλύπτεται οι ήρωες και οι δυνατοί του παρελθόντος μπορεί να γίνονται περίγελως και όνειδος. Η ευθύνη απέναντι στο μέλλον (και το παρελθόν) ισχύει για όλους μας, αλλά ισχύει ακόμα πιο επιτακτικά για κάποιον που αναλαμβάνει μεγάλες ευθύνες.

 

-Έχετε μιλήσει αρκετές φορές για τη μετριοκρατία και την υποχρέωση των επιστημόνων να την αποκαλύψουν. Πώς ορίζετε εσείς τη μετριοκρατία και γιατί σας απασχολεί τόσο πολύ;

-Μετριοκρατία είναι η συστηματική επιβολή των ανάξιων, των αδαών, των ανεύθυνων. Δε χρειάζεται να διαβάσετε τα βιβλία μου και τα δεδομένα που παραθέτω για αποδείξεις. Απλώς κοιτάξτε γύρω σας. Δυστυχώς η μετριοκρατία ποτέ δεν επαναπαύεται στο να πάρει όσο μπορεί περισσότερα για τον εαυτό της. Παρακινεί συστηματικά τον διωγμό των άριστων, αυτών που ξέρουν, αυτών που έχουν αίσθημα ευθύνης. Είναι μια συστηματική γενοκτονία των άριστων αυτό που βιώνει ο ελληνισμός σήμερα.

-Πρέπει ο επιστήμονας να είναι στρατευμένος; θεωρείτε πως είναι εξ ορισμού στρατευμένος;

-Η λέξη στρατευμένος μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς τρόπους. Αν σημαίνει αφοσιωμένος, τότε ο επιστήμονας έχει μόνο μια στράτευση και αφοσίωση, την ανάδειξη, τεκμηριωμένα, της αλήθειας. Και ένα όπλο: την επιστημονική μέθοδο. Αυτό αυτομάτως σημαίνει ότι δεν μπορεί να είναι στρατευμένος σε ιδεοληψίες ή δόγματα.  Ο επιστήμονας πρέπει να έχει την ελευθερία να σκεφτεί, να πειραματιστεί, να ανακαλύψει λάθη, να διορθώσει τα σφάλματά του, να βρει το σωστό μετά από επίπονη προσπάθεια. Πρέπει να είναι ο ίδιος ο σκληρότερος κριτής των θεωριών του και των προτιμήσεών του, να ασκεί την δριμύτερη αντιπολίτευση στον εαυτό του. Στη στράτευση τυπικά κάποιος θεωρεί ότι το κόμμα ή η φατριά όπου έχει στρατευτεί έχει πάντα δίκιο. Υπάρχει πλήρες ασυμβίβαστο με την επιστήμη.

 

«Μετριοκρατία είναι η συστηματική επιβολή των ανάξιων, των αδαών, των ανεύθυνων. Δε χρειάζεται να διαβάσετε τα βιβλία μου και τα δεδομένα που παραθέτω για αποδείξεις. Απλώς κοιτάξτε γύρω σας.»

 

-Είστε κορυφαίος επιστήμονας παγκόσμια στον χώρο της μεθοδολογίας της έρευνας και ειδικότερα στην αξιολόγηση της επιστημονικής έρευνας. Τι σημαίνει αυτός ο τίτλος για σας;

-Απλώς χαίρομαι αυτό που κάνω, με κρατάει ζωντανό να ψάχνω και να διδάσκομαι συνεχώς από νέους (σε νου και σκέψη, όχι αναγκαστικά ηλικιακά) ανθρώπους. Οι τίτλοι που έχουν αξία είναι πόσο μας γεμίζει η ζωή μας.

 

-Η πολυδιαβασμένη μελέτη σας του 2005 «Γιατί τα ευρήματα των περισσότερων δημοσιευμένων επιστημονικών ερευνών είναι αναληθή» αποκάλυψε πολλά για τα αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών. Τι είναι αυτό που στην ουσία αποκαλύψατε; 

-Η μελέτη του 2005 προσπάθησε να συνθέσει πράγματα που με βασανίζανε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και επίσης βασανίζανε πολλούς άλλους. Είναι μια μαθηματική προσέγγιση για να υπολογίσει κάποιος ποια είναι η πιθανότητα ένα νέο επιστημονικό εύρημα να είναι ορθό. Δείχνει πώς αυτή η πιθανότητα επηρεάζεται από το πόσο μεγάλη είναι η μελέτη, διάφορες μεροληψίες, συγκρουόμενα συμφέροντα και το ενδιαφέρον να φανούν συγκεκριμένα αποτελέσματα, τον αριθμό των ερευνητών που επιχειρούν έρευνα στον ίδιο χώρο, και το κατά πόσο έχουν γίνει ανεξάρτητες προσπάθειες επικύρωσης. Για τους περισσότερους συνδυασμούς αυτών των παραμέτρων, η πιθανότητα να έχουμε πετύχει το σωστό με την πρώτη είναι μικρή. Οι περισσότερες από τις πρώτες κραυγές «Εύρηκα!» είναι είτε λάθος είτε εξεζητημένες. Η εικόνα αυτή διορθώνεται με μεγαλύτερες μελέτες, επικύρωση σε πολλαπλές μελέτες, περιορισμό των μεροληψιών και των συγκρουόμενων συμφερόντων, και συνεργασία μεταξύ πολλών επιστημόνων.

 

-Σε τι ακριβώς ειδικεύεται το εργαστήριο METRICS που ιδρύσατε στο πανεπιστήμιο Stanford και τι έχει να επιδείξει από την ίδρυσή του πριν από τρία χρόνια;

-Το METRICS έχει ακριβώς αυτόν το στόχο, να βελτιώσει τις ερευνητικές πρακτικές, τον τρόπο που κάνουμε έρευνα ώστε να έχουμε πιο αξιόπιστα και χρήσιμα επιστημονικά αποτελέσματα. Μελετούμε τα προβλήματα που ανέφερα παραπάνω και προσπαθούμε να βρούμε λύσεις. Νομίζω ότι έχουμε πετύχει πολλά, αλλά αυτό καλύτερα να το κρίνουν άλλοι, παρά να αρχίσω τον αυτο-έπαινο.

 

-Εκτός από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις είναι και οι κανονικές, ας τις πούμε, καθημερινές δημοσιεύσεις και ειδήσεις στα μέσα ενημέρωσης. Είστε ικανοποιημένος από το επίπεδο της δημοσιογραφίας σε Ελλάδα, Κύπρο αλλά και παγκόσμια, αν μπορεί να γίνει σύγκριση;

-Υπάρχουν κάποιοι εξαιρετικοί δημοσιογράφοι και εδώ και διεθνώς. Υπάρχουν περισσότεροι μέτριοι ή κακοί. Σίγουρα η διακίνηση της πληροφορίας σε ευρύτερο επίπεδο έχει τεράστια σημασία. Υπάρχει μεγάλη διαστρέβλωση, είτε συνειδητή είτε ασυνείδητη (λόγω άγνοιας) στα περισσότερα ΜΜΕ.

 

 

«Όταν οι πολιτικοί αγνοούν βασικές επιστημονικές έννοιες και πιστεύουν απίστευτα αστήρικτα πράγματα όπως ότι το εμβόλιο MMR δεν πρέπει να δίνεται λόγω κινδύνου αυτισμού, ή ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μεγάλο πρόβλημα, μπορούν να κάνουν τεράστιο κακό.»

 

-Υπάρχει κάποια κατεύθυνση στην επιστημονική έρευνα παγκόσμια ανάλογα με την εποχή ή από άλλους;

-Με κάποιους συναδέλφους φτιάχνουμε χάρτες της επιστήμης. Υπάρχουν περίπου 200 χιλιάδες επιστημονικά πεδία και γνωστικές υποπεριοχές. Μπορείτε να φανταστείτε κάτι ισοδύναμο με ένα σύμπαν με χιλιάδες γαλαξίες και άστρα. Κάποια πεδία αναπτύσσονται, άλλα εξελίσσονται, κάποια υποστρέφουν και σβήνουν. Η επιστήμη είναι ένα ζωντανό σύμπαν, δεν είναι μια βιβλιοθήκη συγγραμάτων που γράφτηκαν μια φορά και πρέπει να αποστηθιστούν για να περάσεις κάποιες εξετάσεις. Δεν υπάρχει κάποιο ιερό βιβλίο στην επιστήμη. Αυτή η ζωντανή μορφή της (που έχει και μεγάλο στοιχείο απρόβλεπτου) είναι που με κάνει να είμαι τόσο ενθουσιασμένος μαζί της.

 

-Σήμερα επικρατούν κάποιες τάσεις στην επιστημονική έρευνα; Είναι καλές ή σωστές αυτές οι τάσεις;

-Όπως είπα ήδη, υπάρχει συνεχής εξέλιξη. Η τάση είναι προς περισσότερα και πιο πολύπλοκα δεδομένα και προς αναζήτηση όλο και πιο σύνθετων, ασθενών σχέσεων στον φυσικό και βιολογικό κόσμο. Αυτό δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για νέες ανακαλύψεις, αλλά και περισσότερες πιθανότητες εσφαλμένων συμπερασμάτων όταν κάποιος αναζητά ασθενή φαινόμενα και χαμηλά σήματα μέσα στον πλεονάζοντα θόρυβο.

 

-Πόσο τα οικονομικά ή και πολιτικά συμφέροντα συμβάλλουν στην κατεύθυνση ή ανακατεύθυνση της επιστημονικής έρευνας;

-Τα οικονομικά συμφέροντα έχουν μεγάλη επιρροή. Διαμορφώνουν την ατζέντα, τις ερωτήσεις θα ερωτηθούν και πώς θα απαντηθούν, όπως και πώς θα ερμηνευτούν τα δεδομένα. Υπάρχει και η κλασική απάτη, αλλά αυτό είναι σπάνιο φαινόμενο. Πολύ πιο συχνό είναι να κατασκευάσεις μια βάση τεκμηρίωσης που προβάλλει κυρίως αυτά που υπάρχει συμφέρον να προβληθούν. Αυτός είναι ο λόγος που για ερευνητικά αποτελέσματα που έχουν μεγάλη επίδραση σε πολλούς ανθρώπους, π.χ. αν ένα νέο φάρμακο θα πάρει άδεια, θα πρέπει κανονικά η διαδικασία να είναι πολύ αυστηρή και η έρευνα να γίνεται από φορείς που δεν έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα. Τα πολιτικά συμφέροντα δυστυχώς επίσης αρχίζουν να έχουν μεγαλύτερη επιρροή πάνω στην επιστημονική έρευνα και στην κατεύθυνση που θα πάρει. Όταν οι πολιτικοί αγνοούν βασικές επιστημονικές έννοιες και πιστεύουν απίστευτα αστήρικτα πράγματα όπως ότι το εμβόλιο MMR δεν πρέπει να δίνεται λόγω κινδύνου αυτισμού, ή ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μεγάλο πρόβλημα, μπορούν να κάνουν τεράστιο κακό.

 

-Είναι ικανοποιητικά ενεργές οι κοινωνίες των πολιτών σήμερα; Βρίσκετε ενήμερους και δραστήριους πολιτικά τους ανθρώπους της εποχής μας;

-Όχι. Υπάρχει αρκετή κακώς εννοούμενη δραστηριοποίηση, π.χ. ρηχός συνδικαλισμός, απεργίες και καταλήψεις για το τίποτα που ενδυναμώνουν μια εικόνα απαξίωσης και ευτελισμού για τα κοινά. Χρειαζόμαστε περισσότερους καλά ενημερωμένους πολίτες και περισσότερους πολίτες που νιώθουν ευθύνη για τις πράξεις τους και τον αντίχτυπο που έχουν πάνω στους άλλους.

 

«Αν δεν κάνουμε κάτι για το κάπνισμα θα πεθάνουν περίπου 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι μέσα στα επόμενα 100 χρόνια. Έχουμε τα μέσα να εξαλείψουμε αυτό το πρόβλημα, να εξαφανίσουμε την επιδημία του καπνίσματος. Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν τόσο για πολιτικούς όσο και για επιστήμονες.»

 

-Γιατί τόσοι επιστήμονες διαπρέπουν εκτός Ελλάδας και εκτός Κύπρου;

-Όντως, η αναλογία κορυφαίων σε απήχηση επιστημόνων ως προς τον πληθυσμό είναι πάνω από 10 φορές μεγαλύτερη στην Ελλάδα από ότι ο παγκόσμιος μέσος όρος και η αναλογία είναι ακόμα μεγαλύτερη για την Κύπρο. Υπάρχει μια παράδοση έφεσης στις επιστήμες και στην ποιοτική παιδεία, αλλά δεν δίνονται πολλές ευκαιρίες εδώ για να διαπρέψει ένας κορυφαίος επιστήμονας. Όπως δείχνω στα βιβλία μου, το 87% των κορυφαίων επιστημόνων ελληνικής καταγωγής βρίσκονται στο εξωτερικό και το 97% έχει κάνει το κυριότερο έργο τους στο εξωτερικό. Υπάρχουν ακόμα νησίδες αριστείας στην Ελλάδα και στην Κύπρο (μάλιστα αναλογικά με τον πληθυσμό περισσότερες στην Κύπρο από ότι στην Ελλάδα), αλλα και αυτές μάλλον μειώνονται και συρρικνώνονται.

 

-Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σύγχρονης ιατρικής; Σας ικανοποιεί η ιατρική έρευνα που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο από άποψη ποιότητας;

-Δύσκολο να διαλέξω ένα μόνο πρόβλημα. Θα διαλέξω το κάπνισμα. Αν δεν κάνουμε κάτι, θα πεθάνουν περίπου 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι μέσα στα επόμενα 100 χρόνια. Έχουμε τα μέσα να εξαλείψουμε αυτό το πρόβλημα, να εξαφανίσουμε την επιδημία του καπνίσματος. Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν τόσο για πολιτικούς όσο και για επιστήμονες. Η ιατρική έρευνα κάνει τεράστιες προόδους, αλλά υπάρχει και πολλή σαβούρα που δημοσιεύεται, ενώ πολύ συχνά ξεχνάμε τι είναι το σημαντικό και κολλάμε σε ασημαντότητες, επειδή τυχαίνει να χρηματοδοτούνται.

 

-Πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς επιστήμονες;

Εποχή των σπηλαίων

 

-Πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς πολιτικούς;

-Αν μιλάμε για τους σημερινούς μετριοκράτες επαγγελματίες πολιτικούς, το ακριβοπληρωμένο επάγγελμά τους δεν έχει λόγο ύπαρξης, η εξάλειψή τους θα έκανε τη ζωή μας πολύ καλύτερη. Επιστήμονες-πολιτικοί πρέπει να γίνουν ιδανικά όλοι οι πολίτες με την έννοια του ανθρώπου που ξέρει και που ενδιαφέρεται για το καλό της πόλης.

 

-Πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς δημοσιογράφους;

-Αν και πολλοί δημοσιογράφοι δεν ξέρουν τι λένε και τι γράφουν, ποτέ δε θα στερούσα τη δυνατότητα σε κάποιον να λέει και να γράφει ότι νομίζει, άρα δε θέλω να διανοηθώ αυτό το σενάριο. Βελτίωση στην ποιότητα, εντιμότητα και τεκμηρίωση των λεγομένων και γραφομένων, δεδομένα με συγκεκριμένους αξιόπιστους αριθμούς (παρά κραυγές και ψευδείς εντυπώσεις) είναι πάντα ευπρόσδεκτα.

 

Το βιβλίο Tractatus για την έκτη φήμη

– Ποιο είναι το θέμα του τελευταίου σας βιβλίου «Tractatus για την έκτη φήμη» το οποίο παρουσιάζεται στη Λευκωσία στις 3 Αυγούστου;

-Το «Tractatus για την εκτη φήμη» είναι ένα συνθετικό έργο που αποτελείται από 4 είδη κειμένων: 166 Παραλογές, 21 Κατασκευές, 21 Αρπαγές της Περσεφόνης, και 32 Νεκρολογίες Επιστημόνων με σταχυολόγηση από τη ζωή των μεγαλύτερων επιστημόνων του νεότερου κυρίως ελληνισμού, όπως φαίνεται μέσα από νεκρολογίες. Δε θέλω να σας το χαλάσω περισσότερο και να σας πώ «να, αυτό είναι το θεμα». Φοβάμαι πως κάποιος πρέπει να το διαβάσει για να αποφανθεί. Αν μπορούσα να πω ότι θέλω να πω μόνο με 100-200 λέξεις, θα το έκανα σε 100-200 λέξεις παρά να σας τυραννάω με ολόκληρο τόμο.

 

– Τι σας οδήγησε στη συγγραφή του;

-Γράφω από 8 χρονών και ακόμα δεν μπορώ να απαντήσω ακριβώς το γιατί έχω αυτό το πάθος. Πάντως, δε θα μπορούσα να κάνω αλλιώς. Το Tractatus γράφτηκε κυρίως τα τελευταία χρόνια που βρίσκομαι στο Στάνφορντ, αλλά ταξιδεύοντας συχνά στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Κάπου έπρεπε να βρω τρόπο να δαμάσω το παράλογο που μας περιτριγυρίζει από έξω κι ακόμα περισσότερο μέσα μας. Με ενδιαφέρει κυρίως να μπορώ να πω αυτά που σκέφτομαι όσο γίνεται καλύτερα, πληρέστερα, με εντιμότητα και χωρίς να κόβω γωνίες στην πολυπλοκότητα και στην αισθητική αξία.

 

– Σε ποιους απευθύνεται;

-Είναι βιβλίο ανοιχτό σε όλους και αφορά όλους.

 

Ποιος είναι ο Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης

Γεννήθηκε το 1965 στη Νέα Υόρκη και έχει ζήσει σε πολύ διαφορετικά μέρη. Το 1984 αποφοιτά πρώτος από το Κολλέγιο Αθηνών και το 1990 αποφοιτά πρώτος από την Ιατρική Αθηνών. Ακολουθεί ειδίκευση σε παθολογία, λοιμωξιολογία, κλινική επιδημιολογία σε Harvard και Tufts. Το 1996 γίνεται Πρόεδρος καθηγητής στο Johns Hopkins και μετά σε Tufts, Harvard και Imperial College και το 2003 Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Ιωαννίνων. Το 2007 τιμάται με το Ευρωπαϊκό βραβείο αριστείας και το 2010 το περιοδικό Τhe Atlantic τον χαρακτηρίζει ως τον πλέον τολμηρό επιστήμονα-διανοητή. Την ίδια χρονιά καταλαμβάνει την έδρα C.F. Rehnborg Πρόληψης Νοσημάτων στο Stanford όπου  είναι τακτικός καθηγητής στην ιατρική σχολή και τιμητικά καθηγητής στη σχολή ανθρωπιστικών και θετικών επιστημών. Το 2014 ιδρύει το μοναδικό παγκόσμια εργαστήριο METRICS  στο Stanford. Έχει εκδόσει τρία βιβλία από τις εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ: «Tractatus για την εκτη φήμη», «Παραλλαγές πάνω στην τέχνη της φυγής και ένα απονενοημένο ριτσερκάρ»,»Τοκάτα για την κόρη με το καμένο πρόσωπο».

 

 

comments

Tags:
loading...